Mijnwerkers in Rusland staken om loonbetaling

MOSKOU, 2 FEBR. Honderduizenden Russische mijnwerkers zijn gisteren in staking gegaan uit protest tegen het uitblijven van hun lonen. Ook in de Oekraïne hebben meer dan een half miljoen mijnwerkers het werk neergelegd.

Als de staking aanhoudt komen delen van Rusland eind volgende week zonder verwarming te zitten. De arbeidsonrust is een tegenslag voor president Boris Jeltsin, die de laatste weken bezig lijkt aan een campagne voor herverkiezing. Jeltsin heeft vorige week de oprichting beloofd van een 'presidentieel fonds' waaruit achterstallige salarissen zouden kunnen worden betaald. Die belofte heeft op de mijnwerkers geen indruk gemaakt.

Van Vorkoeta in het hoge noorden tot Sachalin in het verre oosten van Rusland legden mijnwerkers gisteren het werk neer. “Deze keer staakt iedereen”, zei de vice-voorzitter van de Onafhankelijke Mijnwerkersbond, Ivan Mochnatsjoek, die de overgrote meerderheid van Ruslands 580.000 mijnwerkers vertegenwoordigt. “We staken tot onze eisen zijn ingewilligd. Als het ministerie van financiën in staat is geld te vinden voor de oorlog in Tsjetsjenië, moet het ook iets voor de mijnwerkers kunnen doen.”

Veel mijnwerkers in Rusland hebben hun laatste loon in oktober vorig jaar ontvangen. De regering heeft vorige week aangeboden 600 miljard roebel (214 miljoen gulden) aan achterstallige salarissen te betalen, maar volgens de vakbond is de betalingsachterstand al bijna twee keer zo hoog. De bond eist bovendien een algehele herstructurering van de noodlijdende Russische mijnbouw.

De achterstand bij de uitbetaling van lonen is onderdeel van een grotere 'betalingscrisis' die Rusland al langer in zijn greep heeft en die er in dit geval kort samengevat zo uitziet. De overheid zegt dat ze geen geld heeft voor lonen omdat electriciteitscentrales die de kolen afnemen hun rekeningen niet betalen. De electriciteitscentrales zeggen dat ze geen geld hebben omdat individuele afnemers hun rekeningen niet betalen. De individuele afnemers zeggen dat ze geen geld hebben omdat ze geen salaris krijgen. Zo is de cirkel ongeveer rond.

Het uitblijven van lonen is deel geworden van het dagelijks leven in Rusland, maar sinds de communistische partij in december de parlementsverkiezingen heeft gewonnen, is president Jeltsin er meer aandacht aan gaan besteden. In juni zijn er presidentsverkiezingen en hoewel Jeltsin zich officieel nog niet kandidaat heeft gesteld, lijkt hij al met zijn campagne te zijn begonnen. Vorige week zei hij extra geld toe aan studenten en gepensioneerden. Hij beloofde de achterstand bij salarisbetalingen, die hij wijtte aan “inefficiënte ambtenaren”, ongedaan te maken.

De economische en politieke effecten van de staking zijn nog moeilijk te meten. In sommige delen van het land hebben de mijnwerkers aangekondigd voor onbepaalde tijd in staking te gaan, maar in andere delen werd gesproken over een werkonderbreking van twee dagen. Volgens de vakbond lag gisteren het werk stil bij 161 van Ruslands 182 mijnen en staken er 500.000 mijnwerkers. Rosoegol, het staatsbedrijf dat de mijnen beheert, houdt het op 118 mijnen en 300.000 stakende mijnwerkers.

“De actie van de mijnwerkers kan een kettingreactie veroorzaken die tot een noodsituatie leidt”, waarschuwde de vice-voorzitter van de parlementarie commissie voor begrotingszaken, Aleksandr Zjoekov, gisteren. “Het is voldoende om een concessie te doen aan één industrie en anderen zullen hetzelfde eisen.” Naar schatting 200.000 onderijzers hebben de afgelopen drie dagen al gestaakt, eveneens uit protest tegen het uitblijven van hun lonen.

Toegeven aan alle eisen zou een aanslag betekenen op het strenge financiële beleid dat de regering sinds ongeveer een jaar met steun van het IMF voert om de inflatie te bestrijden.