WLODZIMIERZ CIMOSZEWICZ; Onafhankelijk sociaal-democraat

Wlodzimierz Cimoszewicz, de zevende premier van Polen sinds 1989, behoort met de onlangs tot president gekozen Aleksander Kwasniewski tot het zeer kleine groepje ex-communisten dat er de afgelopen jaren in is geslaagd zich op overtuigende wijze een nieuw imago aan te meten: dat van de sociaal-democraat, gematigd, redelijk, rationeel, zeker niet zonder vlekjes waar het zijn gedrag voor 1989 betreft, maar toch eerlijk en betrouwbaar overkomend. In 1990, bij de eerste vrije presidentsverkiezingen in Polen, kreeg hij acht procent van de stemmen en maakte hij geen kans tegen Lech Walesa, Tadeusz Mazowiecki en de populist Tyminski. Maar die acht procent was, gezien de vernietigende nederlaag van de communisten bij de parlementsverkiezingen van een jaar eerder, al een resultaat dat hem tevreden mocht stemmen.

De in september 1950 geboren Cimoszewicz is een jurist die tot 1989 trouw de partijlijn volgde, maar in het socialistische Polen minder hoog opklom dan mensen als de nieuwe president Kwasniewski of zijn voorganger als premier, Józef Oleksy. Hij bleef een heel klein visje in de vijver van de communistische Verenigde Poolse Arbeiderspartij. Hij was militant lid van de communistische jeugdorganisatie. In 1971 werd hij partijlid en bleef dat tot het bittere einde, in 1990. Hij studeerde in 1972 als jurist af aan de Warschause universiteit. Van 1972 tot 1980 en van 1981 tot 1985 werkte hij bij een internationaal juridisch instituut in Warschau. In het tussenliggende jaar profiteerde hij van een Amerikaanse beurs voor de Columbia universiteit in New York. Van 1985 tot 1989 runde de jurist Cimoszewicz de familieboerderij in het oosten van Polen.

Pas in 1989 gaf Cimoszewicz blijk van politieke ambities. Hij werd in dat jaar tot parlementslid 'gekozen' (eigenlijk: aangewezen, door de partij, bij de 'onvrije' helft van de half-vrije verkiezingen) en zette een jaar later met de huidige president Kwasniewski en Leszek Miller (nu minister van Arbeid) de opvolgersorganisatie van de partij, het Verbond van Democratisch Links (SLD) op poten. Hij is daar nu de vice-voorzitter van. Maar pas zijn vergeefse kandidatuur bij de presidentsverkiezingen van 1990 - als ex-communist met schone handen - maakte hem nationaal bekend. Hij werd in 1993 vice-premier en minister van Justitie in de eerste postcommunistische regering waarin de ex-communisten waren vertegenwoordigd, het kabinet-Pawlak. Vorig jaar werd hij vice-voorzitter van de Sejm, de 'Tweede Kamer' van het Poolse parlement.

Cimoszewicz staat bekend als een betrekkelijk onafhankelijk lid van de SLD, niet bang om van tijd tot tijd standpunten in te nemen die afwijken van de partijlijn. Hij behoort bovendien niet tot enige coterie binnen de SLD. Hij heeft de afgelopen zes jaar hard gewerkt aan zijn nieuwe imago als modern sociaal-democraat, als hervormer met een duidelijk oog voor de sociale consequenties van de hervormingen, en hij lijkt erin te zijn geslaagd veel Polen van zijn eerlijkheid te overtuigen. Vorig jaar joeg hij nogal wat partijgenoten in de gordijnen met zijn voorstel met andere linkse en centrumpartijen tot een gezamenlijke presidentskandidaat te komen.

Met Kwasniewski heeft Cimoszewicz nog iets gemeen: een sportief-elegant voorkomen en een grote verbale begaafdheid. Al gebruikt hij die laatste eigenschap bij tijd en wijle ook om lastige vragen te ontlopen. Tijdens een gesprek met deze krant in april 1994 viel Cimoszewicz voor alles op door zijn vermogen heel veel te praten en maar heel weinig te zeggen.

    • Peter Michielsen