Romeinen bij nader inzien toch niet in Ierland

In het jaar 82 stond Agricola, sinds 78 keizerlijk gouverneur van Britannia, aan de westkust van Schotland. Hij keek over zee in de richting van Hibernia, zoals de Romeinen Ierland noemden. Volgens Publius Cornelius Tacitus (ca. 56-117 na Christus), Romeins geschiedschrijver, zou Agricola bij die gelegenheid weer eens hebben herhaald dat Hibernia makkelijk veroverd kon worden (met één legioen en wat hulptroepen). En dat het maar eens uit moest zijn met die onafhankelijkheid.

Kwam het daadwerkelijk tot een verovering? Feitelijk maakt geen enkele tot nu toe bekende historische bron daar melding van, terwijl ook de archeologie van Ierland er tot dusver geen aanwijzingen voor heeft. Weliswaar werden er voorwerpen uit de Romeinse Tijd aan de oostkust gevonden, maar die zijn, zo luidt de heersende opinie, van handelscontacten afkomstig.

Niettemin claimde de Ierse Sunday Times op 22 januari alsnog een Romeinse bezetting. Aanleiding was een artikel van de Noordierse archeoloog Richard Warner in het tijdschrift Emania. Warner speculeert daarin over Romeinse vondsten gedaan in Drumanagh. Daar, vlak bij Rush net boven Dublin en in de buurt van de monding van het riviertje de Hurley, bevindt zich een fortificatie uit de IJzertijd. Het zou onder meer gaan om munten uit het einde van de eerste en het begin van de tweede eeuw met beeltenissen van Titus, Traianus en Hadrianus.

Een belangrijk deel van de Ierse geschiedenis moest worden herschreven, heette het in de Sunday Times. De BBC nam het bericht gretig over en stuurde het 's maandags via de Worldservice-nieuwsdienst de wereld in. Maar Michael Herity, emeritus hoogleraar archeologie aan het University College of Dublin, heeft de Irish Times laten weten dat er geen reden is het oude standpunt te herzien. In Drumanagh, zo stelt hij, ligt een inheems Keltisch fort en eventuele Romeinse artefacten moeten daar terecht zijn gekomen als gevolg van de handel die de Kelten dreven met het Romeinse Britannia. Het hele verhaal zou op pure fantasie berusten.

De vondsten waar Richard Warner over schrijft zouden achter slot en grendel worden gehouden in het Iers National Museum te Dublin. Dit vanwege juridische problemen over de eigendomsrechten van het betrokken materiaal. De vinder zou zich hebben schuldig gemaakt aan overtreding van de Ierse National Monuments Act. Drumanagh is een onder deze wet beschermd archeologisch monument. Warner, aldus een woordvoerder van het museum, heeft een verhaal geschreven op basis van materiaal dat hij nooit onder ogen kan hebben gehad.

    • Theo Holleman