Oplossing voor burgeroorlog Sri Lanka lijkt onbereikbaar

NEW DELHI, 1 FEBR. Terwijl Colombo rouwt om de slachtoffers van de reusachtige explosie van gisteren, kunnen de Sri-Lankese president Chandrika Kumaratunga en haar regering de politieke balans opmaken van de aanslag. Die is allertreurigst. Wat ze immers de afgelopen anderhalf jaar ook hebben gedaan om het bloedige conflict met de Tamil Tijgers tot een einde te brengen, het heeft ogenschijnlijk niets veranderd aan de situatie. Een oplossing lijkt ondanks aanzienlijke concessies van regeringszijde en ondanks militaire successen en massaal bloedvergieten op het slagveld nog even onbereikbaar als altijd.

Vol goede moed begon Kumaratunga, die eind 1994 was gekozen op haar belofte het land vrede te zullen brengen, besprekingen met de Tijgers. Maar die bleken volstrekt onbuigzaam in hun opstelling en hervatten in april vorig jaar eenzijdig de vijandelijkheden. De episode kwam Kumaratunga op felle kritiek te staan van onverzoenlijke Sinhalezen, die verklaarden altijd wel te hebben geweten dat er geen zaken vielen te doen met zulke terroristen.

In de zomer leden de Sri-Lankese strijdkrachten aanvankelijk forse tegenslagen, maar een half jaar later keerden de kansen dramatisch en in december slaagden de regeringstroepen er zelfs in de Tijgers uit hun bolwerk Jaffna in het noorden van het land te verjagen. Een zware militaire en psychologische nederlaag voor de Tijgers, die altijd hadden gepocht dat ze het nooit zover zouden laten komen.

Intussen hield Kumaratunga, die zeker geen havik is, de deur voor een niet-militaire oplossing wijd open door een reeks vergaande voorstellen voor een grondwetsherziening. Die moeten leiden tot een nieuwe indeling van de provincies, waardoor vooral in het noorden en oosten de grenzen anders kunnen worden getrokken dan nu. Voorts zouden de nieuwe provincies een aanzienlijke mate van autonomie krijgen. Beide maatregelen waren duidelijk toegesneden op de verlangens van de Tamils.

Gematigde Tamils buiten Jaffna toonden zich er zeer mee ingenomen, maar de Tijgers verwaardigden zich zelfs niet op deze concessies te reageren. Zij blijven vasthouden aan hun eis van een eigen Tamil-staat, die grote delen van Noord- en Zuid-Sri Lanka moet omvatten. Ook eisen zij de teruggave van Jaffna.

Intussen drukt de oorlog, die sinds 1983 al aan meer dan 40.000 mensen het leven heeft gekost, loodzwaar op de economie van het land. Sommigen hoopten begin vorig jaar nog dat Sri Lanka zich dit jaar met een groei van zo'n 7 procent in vrede bij de economische tijgers van Azië zou kunnen voegen. De Tamil Tijgers hebben echter roet in het eten gegooid.

Verder zullen bij aanhoudende terroristische aanslagen buitenlandse investeerders wellicht afzien van nieuwe projecten in Sri Lanka en, zo mogelijk nog belangrijker, veel toeristen liever een in veiliger streken gelegen palmenstrand kiezen. Meer dan twaalf jaar oorlog in het noorden en oosten van het land heeft enorme schade die aangericht. Wie de frontlijn overtrekt en de gebieden onder Tijger-controle ziet, waant zich in een geheel ander, oneindig veel armer land. De dorpen zijn verwoest, de wegen zijn erbarmelijk en de akkers slecht onderhouden. In deze omstandigheden kan Kumaratunga zich in gemoede afvragen welke koers ze nu moet varen. Verder schipperen tussen militaire en vredesoffensieven lijkt nog steeds haar enige keus, maar hoopvol zijn de perspectieven niet.

    • Floris van Straaten