Kerk moet experimenteren

ROTTERDAM, 1 FEBR. De kerk in de Randstad moet zich niet blindstaren op het teruglopend aantal mensen dat iedere zondag naar de kerk gaat. Zij zou niet paniekerig moeten proberen de kerken weer vol te krijgen, maar zich veel meer moeten opstellen als een centrum van uitnodigende 'vrijplaatsen', met nieuwe vormen van samenkomsten waar mensen in nood in hun volle waardigheid erkend worden en troost vinden.

Dit was de teneur van lezingen en discussies die gisteren in Rotterdam werden gehouden op een studiedag over de betekenis van het geloof in de Randstad. Het symposium werd gehouden ter gelegenheid van het veertigjarig bestaan van het bisdom Rotterdam, in aanwezigheid van bisschop A. van Luyn.

Het gaat volgens veel rooms-katholieke deskundigen niet aan om in een geseculariseerde en geïndividualiseerde Randstad vanuit de hoogte te hameren op de enige en juiste weg naar het geloof in God en Jezus Christus, veeleer is het zaak om vanuit diepe betrokkenheid met de problemen waar de mensen dagelijks mee worstelen, tot authentieke beleving van religiositieit te komen.

De kerk moet zich meer toeleggen op het onderhouden van contacten met religieus ingestelde mensen in buurthuizen, scholen en op het werk, en op het begeleiden van mensen die tot de kerk toetreden, zo zei A. Houtepen, hoogleraar oecumenica aan de Rijksuniversiteit Utrecht. Hij wees op het groeiende aantal huiskerken en actiegroepen waarin christenen hun geloof beleven.

Ook directeur L. Spruit van het kerkelijk onderzoeksbureau Kaski brak een lans voor het toestaan van experimenten aan de rand van de kerk in urbane samenlevingen. Hij stelde vast dat het christendom in de Randstad dreigt te 'verkerkelijken' als de eigen verantwoordelijkheid van de geïndividualiseerde burgers niet ten volle wordt erkend, als bij de verbreiding van het geloof niet de nadruk wordt gelegd op een vrijheid gevende God in plaats van absolute aanspraken of op het totale leven beslag leggende claims, als men bovendien niet op zoek gaat naar religiositeit buiten de kerk. Alleen een christelijke levenspraktijk, aldus Spruit, maakt in de Randstad het evangelie geloofwaardig.

Volgens de filosoof D. Loose, hoogleraar aan de Katholieke Universiteit Brabant in Tilburg en de Erasmus Universiteit in Rotterdam, kan het individualisme in de moderne samenleving worden opgevat als de laatste stuiptrekkingen van een diepgeworteld verzet tegen de allesoverheersende machtskerk die het rooms-katholicisme decennia lang is geweest. In dat individualisme liggen enorme kansen voor het ontkiemen van een diepe beleving van het christendom, meent Loose. In een samenleving waarin de mensen niet meer doen dan voortdurend op zoek gaan naar het evenwicht tussen rechten en plichten, een samenleving die behept is met de obsessie om zich tegen van alles en nog wat te verzekeren vanuit de suggestie dat alle verlies gecompenseerd kan worden, in zo'n samenleving is het tijd om op te roepen tot verzet, tot een houding die uitgaat van de gedachte dat een waar christen ten diepste eigenlijk geen rechten heeft, maar alleen plichten. Op vindingrijke wijze, aldus de filosoof, moet de kerk proberen eigentijdse plekken te creëren waar zo'n diep-christelijke houding wordt gecultiveerd.

Bisschop Van Luyn van Rotterdam liet in zijn slotwoord blijken zich niet gemakkelijk te kunnen vinden in veel aanbevelingen van de sprekers. Van Luyn sprak van een 'onderwaardering' van de relatie van de lokale kerk in het bisdom Rotterdam met de rooms-katholieke wereldkerk.