Fokker hoeft niet te rekenen op crisissteun Brussel

BRUSSEL, 1 FEBR. Vliegtuigfabrikant Fokker hoeft voor zijn overlevingskansen niet te rekenen op een helpende hand uit Brussel. De Europese Unie (EU) voelt niets voor het uitroepen van een 'crisisregime' voor de vliegtuigindustrie, zoals dat in de jaren tachtig gold voor de staalindustrie.

Minister Wijers (Economische Zaken) heeft dit gisteravond te verstaan gekregen tijdens overleg in Brussel met de Europese Commissie en met collega-bewindslieden uit zes EU-lidstaten met een vliegtuigindustrie. De gebeurtenissen bij Fokker hebben in de andere EU-landen het besef doen groeien dat de Europese vliegtuigindustrie in haar huidige versnipperde vorm, overvloedig ondersteund door overheidssubsidies, geen overlevingskansen heeft. Maar tegelijkertijd lopen de belangen te ver uiteen om een gezamenlijke aanpak mogelijk te maken, zo schetste Wijers na afloop van het gesprek.

Het overleg in Brussel, op uitnodiging van de Europees commissarissen Bangemann (industrie) en Cresson (onderzoek en ontwikkeling), was al gepland voordat de problemen bij Fokker afgelopen maand acuut werden. De opzet was om te overleggen op welke manier de Europese Commissie op langere termijn kan bijdragen aan de gezondmaking van de vliegtuigindustrie in Europa, onder andere via stimuleringsprogramma's. Maar Wijers maakte bij het begin van het gesprek al duidelijk dat dat onderwerp, wat Nederland betreft, op dit moment weinig relevantie meer heeft. “Je moet vaststellen dat het huis in brand staat, en op dat moment zijn we hier bezig met binnenhuisarchitectuur. Dat is niet realistisch”, hield de ministers zijn collega's uit Duitsland, Frankrijk, Groot-Brittannië, Italië, Spanje en Zweden voor.

Dat die, hoezeer ze ook onder de indruk waren van het dreigende faillissement van Fokker, niet onmiddellijk besloten tot het lanceren van een gezamenlijk crisisplan, verbaasde minister Wijers overigens geenszins. “Natuurlijk kwam daarvoor geen applaus. Het zou me verbaasd hebben als dat wel het geval was geweest. Sommige ondernemingen verkeren niet onmiddellijk in zeer grote problemen. Dus is het logisch dat men eigenlijk zegt: 'lost u zelf uw problemen op. Ons probleem is al minder groot als er eentje minder is”.

Bij het crisisregime dat in de jaren tachtig in de staalindustrie gold, kwam er via Brussel geld beschikbaar voor onder andere het sluiten van produktie-eenheden en voor sociale begeleiding van herstructurringsmaatregelen. Er werden produktie-afspraken gemaakt en tegelijkertijd werd de steunverlening door individuele lidstaten aan banden gelegd. Maar de geesten zijn nu niet rijp voor een soortgelijke aanpak, concludeert Wijers. Het is ieder voor zich en de onvermijdelijke consequentie is dat meer bedrijven in acute moeilijkheden zullen komen, zoals Fokker, aldus de minister. “There's more to come”. Waar en wanneer, hangt volgens hem af van de vraag, “hoelang en hoeveel geld de individuele regeringen bereid zijn te blijven stoppen in hun vliegtuigindustrie en hoeveel de Europese Commissie wil toestaan”.

Overigens prees Wijers de “positieve” opstelling van de Europese Commissie, die volgens hem niets valt te verwijten. “We praten wel veel over de crisis in de Europese vliegtuigindustrie, maar de ultieme les wordt nog steeds niet getrokken. Dat is geen kritiek op de Commissie. Het gaat om de nationale overheden die falen. Het is toch te gek voor woorden dat de ondernemingen al vijf, zes jaar praten zonder de handen ineen te slaan. Het is toch bijzonder dat de industrie zolang met zulke hoge structurele verliezen overleeft. Dat zegt niet alleen iets over de ondernemingen maar ook over de rol van de overheden. Iedere honderd miloen ECU die in deze verliesgevende sector wordt gepompt, gaat ten koste van geld dat voor gezonde investeringen kan worden aangewend. En daar is Europa nog steeds redelijk mee bezig”.

Wijers maakt zijn gesprekspartners in Brussel duidelijk dat hij geen jaren of maanden, maar slechts vier tot vijf weken de tijd heeft om een reddingsoperatie voor Fokker rond te krijgen. Volgens de minister is geen enkele oplossing uitgesloten, en werkt hij thans aan verschillende scenario's tegelijkertijd.

Wijers zei dat er “nogal wat” belangstelling vanuit het buitenland voor Fokker is getoond. “Maar er zit ook veel kaf onder het koren”, aldus de bewindsman.

    • Wim Brummelman