'Scholierenrevolutie maar net begonnen'

In Nijmegen gaan scholieren stug door met actievoeren, ook al heeft de Kamer ingestemd met het Hoger onderwijs- en onderzoeksplan. “Wet is het nog lang niet.”

NIJMEGEN, 31 JAN. IJzerdraad, sloten, fietskettingen, flyers, en videofilms. Jakob checkt de plattegrond van het schoolgebouw, elf mede-scholieren turen ingespannen naar hun bezettershandleiding. Hun school gaat morgen 'plat', maar noem de naam “alsjeblieft niet, want dan mislukt alles”. “Zijn we er zo”, vraagt Hanneke uit vier Havo. De “onzin-argumenten” van de schoolleiding nog, roept Roel. “Ze zeggen dat docenten niet krijgen doorbetaald. Gelul. En als de rector de politie dreigt in te schakelen, niet geloven. Dat doen ze nooit, dat kost de school zijn goede naam.”

Het zindert in de HBO-soos van Nijmegen, dezer dagen zenuwcentrum van scholieren- en studentenacties. Beneden in het café zingt Kurt Cobain 'Here we are now', boven lijkt de nieuwe protestgeneratie waarlijk opgestaan. In rokerige zaaltjes vergaderen scholieren en studenten, velen met strijdbare soldatenkistjes onder hun spijkerbroek. Onderwerp: bezettingsacties op middelbare scholen en een enkele hogeschool. De Kamer mag dan akkoord zijn gegaan met het Hoger onderwijs- en onderzoeksplan (Hoop), we zetten de acties stug door, bezweert Jakob. “Want Hoop is nog steeds een beleidsvoornemen en geen wet.”

Anders dan vorige jaren nemen scholieren dit studiejaar het voortouw bij protestacties tegen plannen met het hoger onderwijs. In december al bepaalden ze in Utrecht het gezicht van wat in de media nog een landelijke 'studenten'-demonstratie heette: er kwamen 1.500 actievoerende scholieren, schatte de organisatie, en 1.000 studenten. En sinds vorige week wordt het scholierenprotest in Nijmegen voortgezet, met een estafette-actie. De ene na de andere middelbare school wordt 'platgelegd'. Het mag opvallend zijn, opmerkelijk is het niet. Terwijl de huidige studenten verwachten dat ze de plannen wel zullen uitzitten, zien de scholieren zich gesteld voor een kortere HBO-opleiding, een bindend studieadvies na drie maanden universiteit, èn een verbod op doorstromen van HBO naar universiteit - als de Eerste Kamer althans met het Hoop akkoord gaat.

Sinds vorige week is in Nijmegen op acht scholen door leerlingen actie gevoerd, vanochtend nog op de categorale Havo Nôtre Dames in het naburige Beek-Ubbergen. Dat gebeurt telkens volgens het procédé uit de bezettershandleiding. Rond half acht 's morgens overrompelen een stuk of vijftien scholieren de conciërges. In een ijltempo sluiten ze deuren af met fietskettingen en ijzerdraad en worden met tafels en stoelen barricades opgeworpen. Daarna worden leerlingen en leraren een voor een binnengelaten, om de rest van de dag een alternatief programma te volgen, variërend van voorlichting over de hoger onderwijsplannen en spandoeken verven tot video's kijken, een playbackshow, 'moppentoppers' en een wedstrijd jongleren.

De bezettershandleiding is rondgestuurd door het Breed overleg Nijmeegse scholieren (Brons), vertelt Roel van den Berge (16), met een brede grijns om zijn mondhoeken. Als voorzitter is hij deze dagen een “tevreden mens. Nijmegen is weer actiestad. De scholierenrevolutie is begonnen.” Waarmee hij nadrukkelijk niet wil zeggen dat Brons het brein achter de bezettingen is. “Nee, we zijn meer de motor. Het is een sneeuwbaleffect, de scholen organiseren het zelf. Elke twee weken zien de leerlingenraden van de scholen elkaar hier. En dan gaat de rest vanzelf.”

Van den Berge schat dat deze week nog drie middelbare scholen platgaan en “duimt” dat de actie overslaat naar de rest van het land. Maar of dat zal gebeuren, betwijfelt hij. Anders dan in Nijmegen zijn scholieren elders slecht georganiseerd. Alleen in Amersfoort en Gouda bestaat nog zoiets als een plaatselijk scholierenoverleg. Hij verwacht ook bezettingen op de Nijmeegse hogeschool, maar “daar is het wat problematischer omdat het tentamentijd is”. Bovendien is in veel gevallen de schoolleiding beducht voor bezetting. Hogeschoolstudenten die vanmorgen de educatieve faculteit bezetten, zijn daar niet in geslaagd. De directie wist van de plannen en schakelde de politie in. Na twee uur gingen de schooldeuren weer open.

In een bovenzaaltje van de HBO-soos zijn de wietdampen tot aan het plafond opgetrokken. Waarom is het Stedelijk Gymnasium nog steeds niet platgelegd, vraagt de Brons-voorzitter dreigend aan Ineke (17). Die school is toch bij uitstek de kweekvijver voor hoger onderwijs? We moeten onze leerlingen eerst de plannen uitleggen, vindt ze. Ze zal er voor zorgen dat sprekers van haar school met Ritzen in discussie gaan, mocht hij naar Nijmegen komen. “Want hij praat net als een gladde paling voelt”, zegt ze. “Die glibbert tussen je handen door en is niet te pakken. En als Brons mogen we daar echt niet voor lul staan.”

    • Wubby Luyendijk