Rayonhoofden in conclaaf over het wakkenprobleem

LEEUWARDEN, 31 JAN. Het Elfstedenbestuur en de 21 rayonhoofden komen vanavond bijeen om de toestand van het ijs op de Elfstedenroute te bespreken. Overlegd wordt onder meer of en hoe de grote wakken op het traject aangepakt kunnen worden. Een datum wordt niet vastgesteld, beklemtoont ijsmeester P. Venema.

Op talloze plaatsen op de route zijn rayonhoofden met vrijwilligers in touw om de wakken te dichten. In Harlingen, Bolsward, Birdaard, op de Zwette tussen Leeuwarden en Sneek en bij Witmarsum zijn de open stukken water op de 200 kilometer lange route gevuld met uitgezaagde brokken ijs. De wakken zijn de grootste knelpunten op het Elfstedentraject. Er zijn er nog meer dan 160, al worden ze langzamerhand kleiner.

Rayonhoofd T. van Beets in Witmarsum, tussen Harlingen en Bolsward, wilde vorige week al iets doen aan de windwakken in zijn gebied. Verscheidene aannemers- en loonbedrijven boden hem spontaan hulp aan om ijsblokken uit de bevroren sloten te graven en die in de wakken te storten. “Een aannemer bood aan om alle collega's langs de route te vragen om kosteloos de wakken te dichten. Hij had er zo 40 bij elkaar gehad, want er was enthousiasme genoeg.” Toen Van Beets voorzitter H. Kroes van de Elfstedenvereniging en ijsmeester Venema zondag over het plan inlichtte kreeg hij nul op het rekest. “Ze zagen het niet zitten om mensen op te roepen. De ketting breekt waar de zwakste schakels zitten, vonden ze.”

Teleurgesteld wachtte Van Beets de weersverwachtingen af. Maandagavond werd duidelijk dat de vorst zou aanhouden. Van Beets: “Ik werd weer opgebeld door een aannemer. 'Waarom doe je niks?' vroegen ze. Breek me de bek niet open, antwoordde ik. Maar ik wilde los. Het bestuur neemt een afwachtende houding aan, maar we hebben niet tot half maart de tijd. Natuurlijk zijn ze verantwoordelijk voor het hele traject, maar ik dacht: het is nu of nooit. Er is zoveel vorst, de winter heerst en het ijs is hier nog nooit zo dik geweest. We kunnen de natuur best een handje helpen.”

Gistermiddag werden op de route bij Witmarsum twee grote wakken volgegooid met ijsschotsen die graafmachines uit het ijs loswrikten. Zeshonderd vierkante meter open water werd er mee volgegooid. Volgens ijsmeester Venema komen de grote wakken vanavond aan de orde tijdens de vergadering.

Ook in Harlingen was rayonhoofd D. Toornstra gisteren met 60 vrijwilligers in touw om het wak onder de Trambrug te vullen met ijsblokken. In twee uur was het 50 vierkante meter grote wak verdwenen. Een groot wak - 200 meter lang - in de Harlingervaart wil Toornstra vandaag onder handen nemen. Hoe weet hij nog niet. “Misschien dekken we het af met zeil of plastic.”

Die methode paste rayonhoofd Sj. Schaaff in Sint Annaparochie met zijn assistenten inmiddels met succes toe op de Blikvaart in het noordwesten van de route. Een zelfgemaakte mobiele stellage waaraan vezelmatten en plastic kleden hangen, werd de afgelopen dagen boven het open water van de Blikvaart gehangen. Onder het water van bruggen plaatste hij windschermen, waarna de nachtvorst de rest deed. In enkele dagen tijd vroren de vijftien windwakken dicht. Op enkele ligt al een ijslaag van acht centimeter dikte.

Voorzitter H. Kroes en ijsmeester P. Venema schaatsten gisteren een deel van het traject. Ze liepen vast op het Slotermeer, waar een groot kistwerk ligt. Kistwerken zijn verraderlijke scheuren in het ijs, die ontstaan als het water in beweging raakt en de wind gaat draaien. Het gevolg is dat stukken ijs over elkaar of juist uit elkaar gaan schuiven, waardoor er gaten in valen. Volgens Kroes moet het toch nog meer gaan vriezen om de wakken te dichten. “Want je kunt niet op de hele route ijstransplantaties uitvoeren. Dat lukt ons nooit.”

De rayonhoofden zijn het erover eens dat de Tocht der Tochten, mocht hij doorgaan, hoe dan ook een zeer zware zal worden. Het ijs is op grote delen bobbelig, grijs van het stof en bezaaid met opstaande randen.

Tweevoudig winnaar Evert van Benthem reed gisteren in een groepje van zes man de Elfstedentocht. Het groepje kwam onderweg vele moeilijkheden tegen. Honderden meters moesten lopend afgelegd worden. Twee man van het groepje kwamen in een wak terecht, maar konden de tocht wel uitrijden. “Het parkoers was veel zwaarder dan ik had verwacht”, zei Van Benthem. “De Elfstedentocht is nog ver weg.”