Minister zoekt potentiële financiers; Wijers wil Fokker Nederlands houden

DEN HAAG, 31 JAN. Minister Wijers (Economische Zaken) onderzoekt de mogelijkheid om zonder deelname van buitenlandse vliegtuigbouwers met Fokker in zijn geheel, zij het in afgeslankte vorm, door te gaan.

Hij benadert daarvoor momenteel potentiële financiers, zoals de Nationale Investeringsbank, ABN Amro en de ING Groep. Dit wordt bevestigd door goed ingelichte bronnen rondom Fokker.

Wijers is volgens ingewijden “niet al te optimistisch” over een mogelijke overname van Fokker door een buitenlandse vliegtuigfabrikant. Er melden zich veel overnamekandidaten, maar als het kaf van het koren wordt gescheiden blijft er niet veel over, zo bevestigen bronnen in Den Haag.

Omdat de tijd dringt, is Wijers begonnen met de uitwerking van een overlevingsscenario dat sterk lijkt op dat van de Eindhovense vrachtwagenfabrikant DAF. Ook daarvoor meldden zich in 1993 veel potentiële overnamekandidaten, die echter om allerlei redenen afhaakten. De Nederlandse Staat heeft toen een aantal banken en grote beleggers bereid gevonden geld te steken in de 'doorstart' van DAF. Zelf nam de Staat 40 procent van de aandelen en ook de Vlaamse overheid participeerde. Inmiddels is het nieuwe DAF weer flink winstgevend en heeft het bedrijf een groot aantal personeelsleden moeten aantrekken. De aandeelhouders DAF Trucks behalen een aantrekkelijk rendement op hun investering.

Vliegtuigbouw is een andere bedrijfstak dan vrachtwagens en ook de belangen van de Nederlandse banken zijn in het geval van Fokker veel kleiner dan destijds bij DAF. Betrokkenen bevestigen echter dat er mogelijkheden voor het overleven van een zelfstandig Fokker zijn. De markt voor regionale vliegtuigen trekt aan en met name in Azië bestaan aantrekkelijke afzetmogelijkheden. Daarvoor moet Fokker wel een nieuw toestel ontwikkelen. Een vliegtuig dat van binnen comfortabeler is dan de Fokker 70, dat lichter is en goedkoper vliegt. Met de ontwikkeling van zo'n nieuw toestel is circa 3 miljard gulden gemoeid. Nederlandse financiers zouden, samen met de Staat, bereid moeten zijn dat geld op tafel te leggen.

Om de investeerders over de streep te trekken wordt momenteel gewerkt aan een nieuw ondernemingsplan. “Er is geld genoeg in Nederland”, zegt een betrokkene. “Als het management wordt vernieuwd en de kosten worden gedrukt zijn er mogelijkheden.” Ook de Canadese vliegtuigbouwer Bombardier zou als potentiële overnamekandidaat in de markt zijn.

Gisteren heeft Wijers gesproken met de bewindvoerders van Fokker. Vandaag brengt hij in Brussel rapport uit aan Europees commissaris Bangemann en praat hij met een aantal andere Europese industrie-ministers.

Wijers wil Fokker “tot een goed einde brengen”. Zijn streven is Fokker als één bedrijf overeind te houden en niet in delen te verkopen. Ook de bewindvoerders van Fokker hanteren dit uitgangspunt.

Pagina 21: Overleving Fokker kost zeker banen

Hoeveel geld de overheid in het nieuwe Fokker wil steken hangt af van de bijdrage die andere financiers willen leveren. Als er een goed ondernemingsplan op tafel komt, wil bank en verzekeraar ING zeker kijken naar mogelijkheden om kapitaal te steken in een nieuw Fokker, zo heeft ING desgevraagd verklaard. Er was vanochtend nog geen contact geweest tussen ING, bewindvoerders en Economische Zaken. ING heeft zich de afgelopen jaren niet meer als financier met Fokker bemoeid. De financiële groep is met een beleggingsportefeuille in aandelen van 18 miljard gulden de grootste kapitaalverschaffer van Nederlandse bedrijven.

De Staat was eerder deze maand bereid 1,3 miljard gulden in Fokker te investeren. Dat is het bod dat minister-president Kok op vrijdag 19 januari in het laatste gesprek met Daimler-Benz-topman Schrempp en DASA-topman Bischoff heeft gedaan, zo bevestigen goed ingelichte bronnen. Het ging daarbij om het kwijtschelden van 800 miljoen gulden aan ontwikkelingskredieten en 400 tot 500 miljoen gulden nieuw geld. Als Fokker failliet gaat is de Nederlandse Staat de 800 miljoen gulden aan verleende ontwikkelingskredieten kwijt. Ook is het de vraag wat er wordt terugbetaald van het boedelkrediet van 255 miljoen gulden, dat de Nationale Investeringsbank met staatsgarantie aan Fokker heeft gegeven om de periode van surséance van betaling te overbruggen.

Bij het ministerie van economische zaken wordt er rekening mee gehouden dat er in ieder scenario veel arbeidsplaatsen op Schiphol-Oost, waar de vliegtuigen worden geassembleerd, verloren zullen gaan. Assemblage in Nederland is relatief te duur. Het nieuwe businessplan zal naar verluidt voorzien in goedkopere assemblage in landen met lagere loonkosten.

Bij de discussies over een overlevingsplan voor Fokker speelt de certificatie van Fokker-vliegtuigen een belangrijke rol, bevestigt een woordvoerder van de Rijksluchtvaartdienst. Nederlandse en buitenlandse luchtvaartautoriteiten kunnen Fokker-vliegtuigen aan de grond houden indien er twijfel is over bv. de financiële continuïteit van de fabrikant of de ongestoorde levering van onderdelen. Bij een faillissement van Fokker zou hiervan sprake kunnen zijn tenzij een nieuw Fokker voldoende (financiële) garanties kan bieden op de continue luchtwaardigheid van de toestellen. Bij een keuze voor een DAF-scenario, een zogenoemde sterfhuisconstructie, is een faillissement onvermijdelijk om Fokker te verlossen van zijn schuldeisers, waarvan DASA en Daimler-Benz de belangrijkste zijn.

    • Frank van Empel
    • Ben Greif