Griekenland en Turkije binden in na druk van VS

ANKARA, 31 JAN. Na Amerikaanse bemiddeling en diplomatieke druk van de NAVO en de VN is vanmorgen een einde gekomen aan de nieuwste crisis tussen Griekenland en Turkije over de omstreden rechten in de Egeïsche Zee.

De overeenkomst, die vooral te danken is aan de tussenkomst van de Amerikanen, onder wie president Clinton, de ministers Christopher (Buitenlandse Zaken) en Perry (Defensie) en onderminister Holbrooke, bepaalt dat beide landen hun marineschepen uit de Egeïsche Zee terugtrekken. Daar waren ze sinds enkele dagen in een snel escalerend geschil verwikkeld over een rotseilandje voor Bodrum aan de Turkse westkust, dat in Turkije Kardak en in Griekenland Imia wordt genoemd. Turkije heeft de 'overwinning' opgeëist; de Griekse oppositie heeft geëist dat de regering in Athene 'harakiri' pleegt.

Athene maakte vanmorgen als eerste bekend dat zijn oorlogsschepen de regio verlieten. De Turkse minister van buitenlandse zaken, Baykal, liet vervolgens verheugd weten dat “Turkije op eenzelfde manier zou reageren”. Kort daarop verlieten de commando's van de Turkse marine het onbewoonde eilandje, die daar in de nacht waren geland om de Griekse vlag neer te halen en de Turkse vlag te hijsen. Bij die actie ondervonden ze geen hinder van de Griekse commando's die zich al enkele dagen op de rotspunt ophouden. Ook deze zijn inmiddels van het eilandje afgehaald.

Pagina 5: 'Turkije wil zelfs geen kiezelsteen afstaan'

“Het akkoord voorziet in het wegnemen van de spanning tussen de twee landen”, aldus de Griekse ministers van defensie en buitenlandse zaken, Arsenis en Pangalos, “terwijl bovendien de Griekse soevereiniteit over Imia overeind is gebleven”. In Ankara reageerden minister Baykal en premier Tansu Çiller op dezelfde manier: “We hadden geëist dat de Grieken hun soldaten en hun vlag van Kardak zouden weghalen en dat is inmiddels gebeurd”, aldus Çiller, die opnieuw onderstreepte dat Turkije niet bereid is zelfs maar een “kiezelsteentje van zijn grondgebied af te staan”.

Ook Baykal onderstreepte dat de crisis tussen Griekenland en Turkije, twee aartsrivalen die al decennia lang in een verwoede strijd zijn verwikkeld over de rechten in de Egeïsche Zee, opgelost is op een manier zoals Turkije had voorzien.

Ankara heeft er in de afgelopen dagen voortdurend op gehamerd dat de tijd rijp is voor een nieuwe dialoog met Athene over de rechten in de Egeïsche Zee. De nieuwe Griekse regering reageerde tot nu toe afwijzend op deze uitnodiging.

De internationale bemiddeling tussen Griekenland en Turkije begon gisteren met verzoeken van de secretaris-generaal van de NAVO, Javier Solana, en de secretaris-generaal van de VN, Boutros Boutros-Ghali, aan de buurlanden en NAVO-partners om de spanning te verminderen en hun militaire materieel uit de regio terug te trekken. Vervolgens belde de Amerikaanse president Bill Clinton vannacht zowel met de Turkse president, Süleyman Demirel, de Turkse premier Çiller als de Griekse premier Kostas Simitis. Zijn bemiddelingspogingen werden voortgezet door de Amerikaanse minister van buitenlandse zaken, Warren Christopher, de minister van defensie, William Perry, en de voorzitter van de verenigde chefs van staven, John Shalikashvili.

Maar het leeuwendeel van het bemiddelingswerk werd verricht door onderminister van buitenlandse zaken Holbrooke, bekend van zijn vredeswerk in Bosnië. De VS hebben er alle belang bij dat de spanningen tussen Griekenland en Turkije verminderen omdat Holbrooke volgende maand aan een Amerikaans diplomatiek offensief begint om de Turks- en de Grieks-Cyprioten in een federatieve staat te verenigen. De hulp van zowel Griekenland als Turkije is daarbij onontbeerlijk.