Boerenactiecomités bundelen boycot van mestheffing

Een kleine vijftigduizend boeren moeten uiterlijk vandaag hun mestformulieren inleveren bij het Bureau Heffingen in Assen. Een groot deel van de agrariërs weigert dat te doen. Ze willen met een mestboycot laten zien dat ze niets voelen voor de maatregelen van het kabinet.

DEN HAAG, 31 JAN. J. van Dijk is varkenshouder in het Brabantse plaatsje Gemert. Hij heeft ruim driehonderd zeugen op een stukje grond dat nauwelijks vier hectare groot is. Zijn beesten produceren bij elkaar een mestoverschot van vijfduizend kilo per jaar. Hij moet zijn mestboekhouding uiterlijk vandaag inleveren bij het Bureau Heffingen in Assen. De boete die hij moet betalen voor zijn 'mesthoop' bedraagt 2.500 gulden. De papieren heeft hij naar Assen gestuurd, maar het geld heeft hij overgemaakt naar Wageningen. Daar staat het actiecentrum van de mestboycot.

Volgens de door de Tweede Kamer goedgekeurde kabinetsplannen blijven er in de toekomst nog maar twee keuzes voor Van Dijk over: hoge strafheffingen betalen of minder varkens houden. Vanaf 1998 gaan stapsgewijs strengere normen voor mest gelden. De boeren willen daar niet op wachten. “Ik ga liever strijdend ten onder dan dat ik me zonder slag of stoot naar de Filistijnen laat helpen”, zegt Van Dijk. “Iedereen strijdt in dit land voor zijn eigen inkomen, de maatregelen van dit kabinet pik ik niet.”

De drie boerenactiecomités 'Wij zijn het zat!' (gelieerd aan LTO-Nederland), 'Wij zullen doorgaan!' (van de Nederlandse Vakbond Varkenshouders onder leiding van W. van den Brink) en 'Wij willen toekomst' (de agrarische jongeren) hebben gezamenlijk de mestboycot georganiseerd. Hij kreeg de naam 'Actie Beter Mineralenbeleid' mee.

De ongeveer 48.000 boeren worden door de actiecomités opgeroepen om de mestboekhouding secuur bij te houden en in te vullen. De formulieren moeten echter naar Wageningen worden gestuurd en de overschotheffing moet worden overgemaakt op een daarvoor geopende rekening. De boeren wordt verzocht om uit solidariteit een bedrag van honderd gulden over te maken in een fonds dat bestemd is voor veehouders die in de problemen komen. Volgens de wet moeten zowel de aangifteformulieren als het geld voor 1 februari in het bezit van het Bureau Heffingen in Assen zijn.

H. Verkampen, coördinator van de boerenactie, is zeer tevreden over het verloop van de boycot. Dagelijks komen er in Wageningen postzakken vol met formulieren binnen. “Inmiddels hebben een kleine vijfduizend boeren hun aangifteformulier aan ons toevertrouwd. Op de rekening waar de boeren hun overschotheffing op overmaken staat al bijna vier miljoen gulden. De verwachting is dat ongeveer twintigduizend boeren zich bij de actie aan zullen sluiten”, aldus Verkampen.

De boekhoudingen van de boeren worden volgens Verkampen netjes bewaard totdat de overheid ze op komt halen. “Wij gaan ze niet naar minister Van Aartsen toe brengen. Als we problemen krijgen kan de rechter controleren dat wij niets fout hebben gedaan. De overschotheffing staat op een geblokkeerde rekening, dus kan kan men ons niet verwijten dat de boeren hebben geprofiteerd van rente”, aldus 'Wij zijn het zat'-woordvoerder Verkampen.

Het ministerie van Landbouw laat weten dat ze de formulieren zeker niet gaat ophalen. Boeren die vandaag niets hebben ingeleverd krijgen eerst een herinnering en een nieuw aangifteformulier van het ministerie. Dan hebben de boeren nog ongeveer twee weken respijt. Als dan het mestoverschot niet voldoende is vastgesteld, zal het Bureau Heffingen op basis van gegevens van vorige jaren de rekening opmaken en de boete met honderd procent verhogen.

Het Bureau Heffingen in Assen heeft volgens het ministerie al bijna tienduizend formulieren binnen. De aangifteformulieren moeten de mineralenstroom in 1995 in kaart brengen. Elke boer mag onbelast maximaal 125 kilo fosfaat per hectare produceren. Daarboven geldt, voor de boeren die geen extra mestproduktierechten hebben gekocht, een boete van vijftig cent per kilo. Dat bedrag dient om het mestapparaat te financieren, bijvoorbeeld de distributie van overschot, aldus een woordvoerder van het ministerie. De som van alle overschotheffingen is voor 1996 begroot op ruim 33 miljoen gulden.

In 1996 zal de fosfaat-produktie naar schatting 206 miljoen kilo bedragen. In 2005 zou dat op 185 miljoen kilo moeten liggen. Het aantal kilo's dat boeren meer mogen produceren dan het land op kan nemen wordt steeds kleiner. In 1998 is dat veertig kilo fosfaat per hectare en in 2010 zal dat twintig kilo zijn. De boetes voor de overschrijdingen stijgen aanzienlijk.

De overkoepelende land- en tuinbouw organisatie, LTO-Nederland, staat achter de boycot van de boeren. “De boeren zien geen licht meer aan het einde van de tunnel. Pas als er signalen van de overheid komen kan de boycot worden opgeheven”, zegt een woordvoerder van LTO-Nederland.

Varkenshouder Van den Brink heeft de heffing van zevenduizend gulden die hij moet betalen al naar Wageningen gestuurd. “Als de overheid geen goede wil toont dan past burgerlijke ongehoorzaamheid. Er gebeurt nu tenminste weer iets wat nog nooit is gebeurd. We moeten nu afwachten wat de overheid doet. Doet die niets dan overwint de burgerlijke ongehoorzaamheid. Dat kan wat mij betreft nog wel vijf jaar duren”, zegt Van den Brink.

    • Koen Greven