Amsterdam-Noord investeert in bevolking

Amsterdam krijgt 43 miljoen gulden om de leefbaarheid in achterstandswijken te verbeteren. Het stadsdeel Noord staat te popelen om in de wijk Nieuwendam-Noord wat aan het leefklimaat te doen.

AMSTERDAM, 31 JAN. Zijn mouwen zijn nog net niet opgestroopt maar J. Oosterbaan, voorzitter van het Amsterdamse stadsdeel Noord, kijkt strijdlustig. Hij rekent erop dat de gemeenteraad binnenkort akkoord gaat met het plan van aanpak voor de wijk Nieuwendam-Noord. Met de uitvoering is ongeveer elf miljoen gulden gemoeid. Zes tot zeven miljoen van het stadsdeel, de rest moet uit het fonds voor het grote-stedenbeleid komen. Werkgelegenheid, nieuwbouw en aanpak van de verloedering staan in de plannen centraal.

Vorige week stelde staatssecretaris Kohnstamm (Binnenlandse Zaken) 115 miljoen gulden beschikbaar om de leefbaarheid in achterstandswijken in de vier grote steden te verbeteren. Amsterdam krijgt daarvan 43 miljoen gulden. De stadsdelen Noord, Osdorp, Oost en Westerpark hebben al een wijkplan ingediend.

In Nieuwendam-Noord wonen ruim 12.000 mensen, van wie de helft een allochtone achtergrond heeft. De werkloosheid is er hoog, ondermeer als gevolg van de teloorgang van de scheepsbouw in de jaren tachtig. Ruim 1.800 mensen leven van een uitkering. Het gemiddelde inkomen bedraagt tussen de 22.000 en 24.000 gulden per jaar. De opleidingsgraad is laag. Het woningbestand dateert van na de Tweede Wereldoorlog.

Van de werkzoekenden in Noord heeft 39 procent alleen maar lagere school, 30 procent een Mavo-diploma. Volgens Oosterbaan behoren deze buurten tot de armste van Nederland. Volewijck en Vogelbuurt / IJplein zijn in het kader van de stadsvernieuwing al aangepakt nu moet Nieuwendam-Noord alle aandacht krijgen om te voorkomen dat het leefklimaat nog verder verslechtert.

“Investeren in de infrastructuur is belangrijk, maar we moeten ook in de bevolking investeren om onderlinge spanningen te voorkomen”, zegt Oosterbaan. Hij heeft vooral de jonge werkloze bewoners tot 35 jaar op het oog. Met behulp van de sociale dienst moeten zij gemotiveerd worden aan de slag te gaan. Met arbeidsmarktgerichte scholing en werkervaringsprojecten in de wijk zelf moet voor de vooral kansarme werkzoekenden de vicieuze cirkel worden doorbroken. Er is sprake van een “generatie op generatie doorgegeven werkloosheid. Door de lage koopkracht van de bevolking lijden de buurtwinkelcentra een noodlijdend bestaan en zijn vatbaar voor verloedering”, aldus het stadsdeel.

In Noord moeten ruim drieduizend arbeidsplaatsen komen. De oude scheepsbouw- en reparatiewerven moeten weer aantrekkelijk gemaakt worden voor de vestiging van nieuwe bedrijven. Dat lukt maar mondjesmaat, zegt planologe drs. M. van Schendelen. Ze woont al dertig jaar in Noord en was tot vorig jaar raadslid in het stadsdeel. “Het is een illusie om nieuwe industrieën binnen te krijgen. Daar moet de politiek zich ook niet op richten, maar op het aantrekken van bedrijven op het gebied van informatica en communicatie. Ik heb het ook altijd opvallend gevonden dat Noord denkt dat het voor zijn burgers vlakbij huis werk moet scheppen. Waarschijnlijk heeft dat te maken met het nog altijd bestaande trauma van de ondergang van de scheepsbouw, maar een baan op Schiphol is toch ook oké? Je moet er dan wel snel kunnen komen en daarom moet de Noord-Zuidlijn worden aangelegd.”

Om de eenzijdige sociale samenstelling van de drie buurten te doorbreken wordt een ambitieus nieuwbouwproject gerealiseerd met dure koopwoningen en dure huurwoningen. Niet op de oude industrieterreinen die volgens Van Schendelen rustig liggen weg te rotten. “De woningbouw gaat ten koste van volkstuintjes en sportaccomodaties. Op het terrein van de voormalige Nederlandse Scheepswerf Maatschappij kunnen zo 1.800 woningen worden neergezet.”

Hoewel de geregistreerde criminaliteit in Amsterdam-Noord in vergelijking met andere stadsdelen laag is, voelen bewoners zich onveilig bij de aanblik van samenscholende jongeren en door de overlast van gedragsgestoorden. Met stadswachten, beheerders en conciërges moet het gevoel dat mensen veilig op straat kunnen lopen of zonder vrees hun flat kunnen binnengaan, weer terugkomen. “De jaren waarin gold dat alles moet kunnen, zijn voorbij. De straat wordt weer serieus genomen. Het vuil moet op tijd worden opgehaald, de bomen moeten er netjes bijstaan”, zegt beleidsmedewerker M.L. Sanders. Volgens Oosterbaan is het politieke klimaat de laatste jaren ten goede gekeerd: “De nadruk ligt niet meer op het conflict, maar op het vinden van oplossingen voor de problemen.”

Zo zal ook aan de schoolgaande jeugd en hun spijbelende leeftijdgenoten meer aandacht worden besteed. Het project 'verlengde schooldag' was er al, met allerhande activiteiten tot de avondmaaltijd op tafel staat. Spijbelaars worden door de politie met zachte hand van straat gehaald en weer richting school gestuurd. Jongeren die meermalen met politie en justitie in aanraking zijn geweest worden extra begeleid door jeugdhulpverleners. Zo moet worden voorkomen dat zij verdwijnen in het criminele circuit. Oosterbaan: “De 4,3 miljoen is natuurlijk een druppel op de gloeiende plaat als je alle problemen hier bij elkaar optelt.”

    • Anneke Visser