Ajax-helden lijken het voetballen verleerd

LEEUWARDEN, 31 JAN. Competitieleider Will van Rhee repte over de gevoelstemperatuur die beslist niet onder de vijftien graden mocht zakken. Met de grafieken van het KNMI in de hand gaf hij tekst en uitleg over de klimatologische omstandigheden in Leeuwarden. Alsof er levens op het spel stonden, zo serieus sprak het bestuurslid van de KNVB. Bij Cambuur hadden ze het voor de bekerwedstrijd tegen Ajax al voorspeld, de kou zou geen rol van betekenis spelen. “We gaan hartverwarmend voetballen”, sprak trainer Han Berger tegen de Friese dagbladen.

Zijn spelers hadden lak aan de vrieskou en de hobbelige grasmat. Zeven Friese voetballers weigerden in tegenstelling tot de Ajacieden een maillot en handschoenen aan te trekken. Een van hen (Van der Meer) had zelfs uitdagend een shirt met korte mouwen om zijn schouders. De anderen rolden de mouwen nog eens extra op en traden de kwetsbare landskampioen frank en vrij tegemoet. Met gegroepeerd spel bood Cambuur Ajax uitstekend partij. Een klein beetje geluk was nodig om de nummer twee van Friesland te laten zegevieren. Cambuur won met 2-0 en plaatste zich voor de kwartfinale van het nationale bekertoernooi. Op 17 februari volgt een uitwedstrijd tegen Sparta.

De bal kan raar rollen, vooral op een veld dat effectief circulatievoetbal onmogelijk maakt. “Voordat je de bal onder controle kreeg, had je zeker drie seconden nodig”, zei Ajax-verdediger Frank de Boer. De automatismen waarmee Ajax vorig jaar furore maakte, waren gisteravond niet te zien. Natuurlijk was het slechte veld een geldig excuus. Maar wie herinnert zich niet de prachtige partij die Ajax nog geen twee maanden geleden tegen Ferencvaros op de bevroren mat van het Olympisch Stadion legde? “Ja, maar ons veld was toen veel beter gerold”, reageerde De Boer weinig overtuigend.

De omstandigheden zijn altijd in het nadeel van de verliezer, zeker als die slecht tegen zijn verlies kan. Vergeten waren de foutieve terugspeelbal van Reiziger, de gemiste kansen van Litmanen en het onzekere keeperswerk van Van der Sar. De meeste Ajacieden ontberen de grote vorm van 1995. De helden lijken het voetballen verleerd en zien hun reputatie beetje bij beetje afbrokkelen. Het zijn pas echte helden als ze de vormcrisis te boven komen. Ter vergelijking: de glorietijd van Cruijff en Keizer en co duurde drie seizoenen.

Kijk je dezer dagen naar Danny Blind, dan zie je een oude libero die relatief onbekende grootheden nauwelijks kan bijbenen. Of ze nu Lammers heten van Willem II, De Nooijer van Sparta of Pieren van Cambuur, voor Blind zijn ze de laatste weken veel te snel. De aanvoerder van Ajax beschikt niet over de gave onder alle omstandigheden uit te blinken en moet op technisch vlak zijn meerdere erkennen in de broers De Boer die de bal zelfs op een glijbaan onder controle kunnen houden.

Van de andere vedetten miste Ajax de geblesseerde Davids, Overmars en Finidi. Hun afwezigheid was misschien wel van grotere betekenis dan het harde gras. Ajax blijkt extra kwetsbaar wanneer de vleugels slecht bezet zijn. De redelijk voorspelbare tactiek staat of valt met sterke buitenspelers. Tegen Cambuur kwam er vanaf de zijkanten nauwelijks gevaar. Trainer Van Gaal moest erkennen dat sommige spelers moeilijk vervangbaar zijn.

“Alles heeft met elkaar te maken. De automatismen ontbreken. We zitten in een periode dat elke fout wordt afgestraft. Sommige jongens zijn niet in vorm. Bovendien maken onze scorende spelers momenteel geen goals, waardoor je verdedigend eerder onder druk komt te staan. Over de inzet heb ik niet te klagen, iedereen doet zijn best. Het vervelende is dat we niet slecht hebben gespeeld.”

Ajax was er veel aan gelegen de achterstallige bekerwedstrijd in Leeuwarden door te laten gaan. Het overladen programma stond een volgend (inhaal)duel niet toe. Ajax ondervindt de nadelen van het eigen succes en heeft de komende maanden een overladen programma. Ajax mag hopen dat het snel en hard gaat dooien, dat de spelers hun oude ritme kunnen oppakken.

Over het bevroren veld wilde Van Gaal zijn toehoorders het nodige uitleggen. “Balcirculatie is moeilijk op zo'n veld, dus waren wij in het nadeel. We moesten meer strijd leveren en dat is juist iets waarin Ajax niet goed geschoold is. Een ploeg uit de eerste divisie is meer gewend duels te winnen. Daar gaat het er elke week zo aan toe.”

Van Gaal maakte een onderscheid tussen inzet en strijd, net als hij gewend is een nuance aan te brengen tussen een kans en een mogelijkheid. Tegen Cambuur had hij genoeg kansen gezien, zeker in de eerste helft. Een lob van Wooter miste de goede richting. Kluivert ontbeerde geluk toen hij een voorzet van Hoekstra ineens op de pantoffel nam. Litmanen vergat een paar keer zelf te schieten en zag de vrijstaande ploeggenoot de bal verspelen.

De rush van Blind, vlak voor rust, zal Van Gaal waarschijnlijk als een mogelijkheid hebben omschreven in zijn notitieblokje. Dat Cambuur-verdediger Elzinga de doorbraak van Blind met een late tackle dwarsboomde, was voor de aanvoerder van Ajax aanleiding tot een enorme scheldpartij tegen arbiter Van Vliet. Na afloop sprak Blind er nog steeds schande van dat de scheidsrechter de overtreder niet van het veld had gestuurd. “Heb je dat niet gezien? We hadden de hele tweede helft met een man meer moeten spelen.”

Een rode kaart was een te zware straf geweest voor Elzinga, die met zijn tien ploeggenoten respect verdiende. Cambuur speelde gedurfd, met een voouitgeschoven libero. Beide doelpunten ontstonden door fouten in de Ajax-defensie. Na twintig minuten profiteerde Van Rijswijk, een Brabander met een lange staart, van slordig uitverdedigen door Reiziger (1-0). Halverwege de tweede helft kon Pieren, een Rotterdammer met blonde manen, op aangeven van Berghuis voor de beslissende 2-0 voorsprong zorgen. Pieren stond geheel ongedekt.

De overwinning van Cambuur was niet echt Fries getint, maar dat kon de pret niet drukken in de provinciale hoofdstad. “Ze krijgen voetballes', zongen de twaalfduizend toeschouwers die de gebruikelijke spreekkoren van de Ajax-fans uit hun hoofd hadden geleerd. Een verslaggever van een regionale omroep legde alvast een verband met het volgende sportfestijn in Friesland. “Wie had dit durven dromen? Als dit allemaal kan, gaat de Elfstedentocht vast en zeker ook door.”