Opluchting over staken kernproeven

WELLINGTON, 30 JAN. In het gebied van de Stille Oceaan is met opluchting gereageerd op de Franse beslissing te stoppen met kernproeven in Polynesië. Die opluchting wordt echter getemperd door de nog steeds bestaande boosheid over het besluit van president Chirac, vorig jaar, om de kernproeven te hervatten. “Totdat we een aantal jaren verder zijn zullen de landen in de Stille Oceaan op hun hoede zijn. Frankrijk kan vertrouwen herwinnen door ervoor te zorgen dat de proefinstallaties worden ontmanteld”, aldus premier Jim Bolger van Nieuw Zeeland. De Australische minister-president, Paul Keating, verklaarde dat de laatste serie proefnemingen nooit had mogen plaatshebben.

Ondanks de felle retoriek van beide regeringsleiders in de afgelopen vijf maanden liet zowel Keating als Bolger ook verzoenende geluiden horen. Volgens Keating was het Australische verzet tegen de proeven niet gericht tegen Frankrijk, de Franse bevolking, of de Franse rol in de Stille Oceaan. Premier Jim Bolger liet ook weten dat Frankrijk een positieve rol in het gebied zou kunnen spelen: “Daar passen atoomproeven echter niet bij.”

In het verleden stelde Nieuw Zeeland zich ook al vergevingsgezind op tegen Frankrijk. In 1990 bood de toenmalige Franse premier, Michel Rocard, in Wellington namens zijn land verontschuldigingen aan voor het opblazen door de Franse geheime dienst van het vlaggeschip van de organisatie Greenpeace, de Rainbow Warrier, vijf jaar eerder. Daarna werden de banden tussen beide landen weer snel aangehaald.

Het lijkt onwaarschijnlijk dat de economische fall-out van de atoomproeven Frankrijk nog lang zal dwarszitten. Er zijn geen concrete aanwijzingen dat de Nieuw-Zeelandse en Australische beslissing om Frankrijk uit te sluiten van het maken van offertes voor de levering van defensiemateriaal voor Franse bedrijven heeft geleid tot het mislopen van bestellingen.

Gisteren werd in Nieuw Zeeland bekend dat ondanks de woede over de kernproeven de Franse invoer het afgelopen jaar veertig procent hoger was dan het jaar ervoor, maar die cijfers werden sterk beïnvloed door de aankoop van Franse vliegtuigen door een Nieuw-Zeelandse luchtvaartmaatschappij. Er vloeide wel veertien procent minder Franse wijn door Nieuw-Zeelandse kelen.

Er blijft vooralsnog één struikelblok voor een volledig herstel van de goede betrekkingen tussen Frankrijk en de landen in het zuidelijke gedeelte van de Stille Oceaan. Minister-president Paul Keating verklaarde vandaag dat Frankrijk alleen de testinstallaties mag behouden die nodig zijn voor het uitvoeren van proeven over de gevolgen van de kernexplosies voor het milieu. Eerder had Australië de Franse regering al opgeroepen de volledige verantwoordelijkheid op zich te nemen voor alle toekomstige milieuschade die zich bij de testfaciliteiten zou kunnen voordoen. Volgens Frankrijk is er geen milieuschade, maar die Franse verzekering lijkt onvoldoende voor de meeste landen in het gebied om de zorg daarover weg te nemen.