Maatregel steun in rug van FDP; Duitsland verlaagt omstreden belasting

BONN, 30 JAN. Onder druk van de FDP en kanselier Helmut Kohl heeft minister Theo Waigel (financiën, CSU) gisteren toch ingestemd met een beperking van de zogeheten Solidariteitstoeslag per 1 juli 1997.

De in West-Duitsland impopulaire opslag van 7,5 procent op alle directe-belastingsommen voor de opbouw van Oost-Duitsland moet dan tot 5,5 procent worden teruggebracht. Met die beperking is in '97 een bedrag van 4 miljard mark gemoeid, dat voor driekwart moet worden opgebracht doordat deelstaten drie miljard minder krijgen aan BTW-inkomsten. De rest van het bedrag moet komen uit bezuinigingen.

De noodlijdende coalitiepartner FDP, die electoraal profiel probeert te winnen als belastingverlagingspartij, had al maanden om een eerdere beperking van de Solidariteitsheffing gevraagd. Zij had daarvoor afgelopen weekeinde de steun van bondskanselier Kohl gekregen op een bezinningsweekeinde van de toppen van de CDU en de CSU in het Beierse plaatsje Bad Kreuth. Kohl had daar de CSU-top ervan overtuigd dat de christen-democraten om strategische redenen de FDP moeten helpen overleven als coalitiepartner, nu en ook in 1998.

Sinds de herinvoering in 1993 van de heffing, die eerder al in 1991 en '92 van kracht was, had Waigel steeds geweigerd om zich vast te leggen op opheffing of beperking ervan vóór 1998, het jaar van de volgende Bondsdagverkiezingen. Voor Waigel golden daarbij niet alleen budgettaire motieven. Hij herinnert zich nog de verwijten die de regeringscoalitie kreeg ('belastingbedrog') nadat zij in 1990 had verzekerd dat voor de Duitse eenwording geen lastenverzwaringen nodig waren. Nadat Kohl en Waigel eind 1990 de verkiezingen hadden gewonnen, gingen zij daartoe vervolgens in '91 toch over.

De SPD en veel Duitse media kritiseren het gisteren genomen coalitiebesluit als een opportuun geschenk aan de FDP, die 24 maart in voor haar existentiële deelstaatverkiezingen in Rijnland-Palts, Baden-Württemberg en Sleeswijk-Holstein boven de kiesdrempel (5 procent) moet zien te blijven. Maar er is méér dat de SPD dwars zit. Want Waigel maakt de komende beperking van de Solidariteitsheffing afhankelijk van de bereidheid van de Duitse deelstaten om in 1997 drie miljard mark van hun aandeel in de opbrengst van de BTW terug te geven. Want zoiets is, onderstreepte hij gisteren, afgesproken in 1993 toen het BTW-aandeel van de deelstaten (op dit moment 49,5 procent) werd verhoogd op voorwaarde dat zij overeenkomstig zouden bijdragen aan het Fonds voor de Duitse eenheid.

De deelstaten, die in West-Duitsland overwegend door de SPD geregeerd worden, hebben gisteren afwijzend gereageerd op die voorwaarde van Waigel. Zij zeiden financieel niet in staat te zijn daaraan te voldoen, mede omdat Waigel enkele regionaal geheven bijzondere bedrijfsbelastingen wil afschaffen in het kader van een algemene belastinghervorming. Maar ook CDU-premiers als Bernhard Vogel, Bernd Seite en Kurt Biedenkopf van de Oostduitse deelstaten Thüringen, Mecklenburg-Vorpommern en Saksen wezen beperking van de Solidariteitsheffing in 1997 gisteravond af. Zij het dat zij daarvoor een ander motief gaven, namelijk dat de toestand van de Oostduitse economie dan een beperking van de bestaande Westduitse fiscale offers nog niet toelaat. Ook Vogel sprak gisteravond over een 'verkiezingsgeschenk' aan de FDP.