Opwinding in Washington door sleutelroman over Clinton

WASHINGTON, 29 JAN. Politieke kringen in Washington zijn in een lichte staat van opwinding geraakt door een roman. Maar het is dan ook een sleutelroman over de grillige verkiezingscampagne van Bill Clinton in 1992, geschreven door een anonieme auteur.

De grote vraag is: wie is de schrijver van dit portret van de president en zijn omgeving, dat volgens ingewijden griezelig goed getroffen is? Allerlei observaties en bijzonderheden in het boek suggereren dat de auteur behoort tot de inner circle van de Clintons, of althans daartoe heeft behoord.

Het boek heet Primary Colors; A Novel of Politics, en de schrijver verschuilt zich achter de aanduiding Anonymous. Deze week brengt het weekblad Time een vraaggesprek met hem of haar, dat echter on-line per computer werd afgenomen en dat geen licht werpt op de identiteit van de auteur. Is het iemand uit het campagneteam van toen? Een medewerker die nog steeds een baan heeft in het Witte Huis? Of is het een journalist die de campagne indertijd van nabij heeft gevolgd?

Een van de eerste namen die werden genoemd was George Stephanopoulos, de jongensachtige politieke adviseur van Clinton. Stephanopoulos is gemakkelijk herkenbaar in de verteller, Henry Burton, ook al heeft die als vermomming een zwarte huidskleur meegekregen. Maar Stephanopoulos ontkent met kracht het boek geschreven te hebben, net als een kleine menigte andere presidentiële adviseurs en politieke journalisten.

Gniffelend vraagt men zich in Washington af welke passages op waarheid berusten, en welke verzonnen zijn. Bill Clinton speelt een hoofdrol als Jack Stanton, de gouverneur van een zuidelijk staatje, die ondanks verhalen over buitenechtelijke affaires en het ontduiken van de dienstplicht toch overeind blijft in de verkiezingscampagne. Dat dankt hij in belangrijke mate aan zijn gedecideerde vrouw Susan, die pal voor hem staat ook al kent ze al zijn zwakheden.

Hij zou een fantastische man zijn, constateert ze, als hij niet zo'n trouweloze, chaotische en ongedisciplineerde smeerlap was. Maar toch valt ze uiteindelijk steeds weer, zoals zo veel Amerikanen, voor zijn charme. Zoals een van de romanfiguren zegt: “Je moet weten dat Jack er niet tegen kan als iemand niet van hem houdt.”

Critici prijzen het boek - om de stijl, de authenticiteit en de rake observaties. De recensent van The New York Times noemde het gisteren zelfs “verreweg het beste wat ik ooit gelezen heb over de campagne van 1992”. Wie de roman eenmaal uit heeft, voorspelt hij, zal voortaan altijd anders tegen Clinton aankijken.

Pag.5: 'Loyaliteitsverklaring aan president Clinton'

Het valt te betwijfelen of de president blij is met dit kijkje achter de schermen - want zo wordt het boek toch gezien, ondanks de ijskoude mededeling op de titelpagina dat geen van de romanpersonages gebaseerd is op figuren in de werkelijkheid. Behalve de schandalen waar Clinton in 1992 mee worstelde, moet zijn alter ego Jack Stanton bovendien nog geheim zien te houden dat hij een 17-jarig zwart meisje zwanger heeft gemaakt, terwijl zijn vrouw naar bed gaat met zijn trouwste medewerker.

The Washington Post ziet in het boek niettemin een loyaliteitsverklaring aan de president. Op Jack Stanton mag veel aan te merken zijn, betoogt de recensent, hij heeft een groot hart en is politicus in hart en nieren. Dat laatste geldt in elk geval ook voor Bill Clinton, en het zal hem daarom tevreden stellen dat alle opwinding over het boek althans even de aandacht van echte problemen als de Whitewater-affaire afleidt.