Niet film, maar talkshow zorgt voor vuurwerk

De Advocaat van de hanen zal over twee maanden in de bioscoop komen, en is tijdens het festival nog te zien op za 3 febr (12u, Luxor).

ROTTERDAM, 29 JAN. De dagkrant van het Film Festival had hoopvol een relletje voorspeld, de organisatie was voor ongeregeldheden gewaarschuwd door de politie, en twee agenten stonden verdekt opgesteld in de foyer van theater Luxor. Maar de première van De advocaat van de hanen, de verfilming van de gelijknamige roman van A.F.Th. van der Heijden, verliep gisteravond allerrustigst. Een herhaling van de gebeurtenissen van juni vorig jaar, toen de opnames in Amsterdam verstoord werden door protesterende krakers, bleef uit. Wel was er een schriftelijk protest: een door de kraakbeweging opgesteld pamflet ('Geen haan die er naar kraait') dat aan het eind van de film geprojecteerd werd en waarin de Amsterdamse politie nog eens verantwoordelijk werd gesteld voor de dood van Hans Kok, de in 1984 overleden kraker op wie Van der Heijden zijn roman losjes baseerde.

De krakers waren dus thuis gebleven, en na het zien van de door Gerrit P. van Elst geregisseerde film kon je ze geen ongelijk geven. De advocaat van de hanen (Engelse titel: Punk Lawyer) is niet alleen apolitiek en door-en-door braaf, maar ook artistiek onder de maat. Het scenario voorziet in de onwaarschijnlijkste plotwendingen, het beeld dat van de jaren tachtig en de krakers-scene wordt opgeroepen is potsierlijk, en de acteurs lijken zich geen raad te weten met de ouderwets 'boekige' dialogen. De film is als stroop en komt om in de nadrukkelijkheid van de mise-en-scène. Pierre Bokma, als de wodka drinkende yuppie-advocaat Ernst Quispel, probeert zich dapper door zijn teksten heen te slaan; maar o, wat is zijn dronkenschap gespeeld in vergelijking met die van Nicolas Cage in Leaving Las Vegas, de film van Mike Figges die hier op het festival tot de publieksfavorieten behoort.

Zo bloedeloos als De advocaat van de hanen was, zo spectaculair was na afloop van de première de dagelijkse festivaltalkshow. Theo van Gogh legde Van Elst, Van der Heijden, Bokma en producent Matthijs van Heijningen voor een bomvolle zaal in het Hilton het vuur na aan de schenen. Waar gaat De advocaat van de hanen eigenlijk over? vroeg hij. “Over een man met een zwak karakter,” antwoordde de regisseur. “Was het dan nodig om zo veel aandacht te besteden aan die Hans Kok-zaak? Of was het gewoon een fijn lijk, goed voor de publiciteit?” “Je hebt niet goed gekeken, de film gaat niet over Hans Kok,” antwoordde de schrijver. “Waarom staat dan dat krakerspamflet op de titelrol?” “Dat was onder druk van de kraakbeweging,” antwoordde de producent. “Sinds wanneer buigt de kasteelheer voor het gepeupel?” zei de talkshowleider.

Met nu eens vileine en dan weer ongenuanceerde opmerkingen haalde Van Gogh het bloed onder de nagels van zijn gesprekspartners vandaan. De een na de ander viel uit zijn rol en verloor het doel van deze avond - positieve publiciteit voor de film - uit het oog. Van Elst kwam moeilijk uit zijn woorden en legde de oorzaak van zijn volgens Van Gogh vlakke stijl van filmen bij het scenario (dat hij overigens zelf geschreven heeft). Bokma gaf ontwapenend eerlijk toe dat hij de dialogen in de film 'niet altijd even goed' deed: “Ik heb er maar vijf weekends aan kunnen repeteren en mijn métier is het toneel, met film ben ik niet zo geïnvolveerd.” Van der Heijden werd zo kwaad over Van Goghs weigering om feit (de zaak Kok) en fictie (zijn boek en de film) te scheiden, dat hij de moderator voor 'grote lul' uitschold. En Van Heijningen kraakte zonder duidelijke reden het Nederlandse indie-succes ZUSJE als een film die nergens over ging - een aanval die de filmmaker Joost Ranzijn, in het publiek aanwezig, beantwoordde met de opmerking: “Matthijs, het is dit soort dingen dat de Nederlandse film tot een moeras maakt.”

Voor het publiek in de Jardin-zaal was het alsof er een soort verbale slag om de Blauwbrug werd uitgevochten. “Het was heel zwaar,” had Van Elst enkele minuten eerder verzucht, toen Van Gogh hem vroeg of De advocaat van de hanen moeilijk was geweest om te maken. Zwaarder dan het meedoen aan deze talkshow kan het niet geweest zijn.