Ensembles geven elkaar fakkel door

Concert: Fakkel in het Oor, tweede dag van de ensembles. Gehoord: 28/1, Vredenburg Utrecht.

Onder het aan de Duitstalige dichter/denker Elias Canetti ontleende motto Fakkel in het Oor was er zondag in Muziekcentrum Vredenburg de tweede 'Dag van de ensembles', die in vijfentwintig jaar vanuit de periferie naar het centrum van de Nederlandse muziekcultuur zijn opgeschoven.

De titel leek meer de fakkel als Olympisch estafettestokje, van de ene groep musici aan de andere doorgegeven, te benadrukken dan een diepzinnige relatie met het gelijknamige geschrift van de Nobelprijswinnaar Canetti. Die Fackel im Ohr, het tweede deel van zijn autobiografie, beschrijft immers het bruisende decennium 1921-1931. Van slechts één componist stonden uit deze periode werken op het programma: Matyas Seiber, de maker van aanstekelijke zwart-geschminkte-witteman-jazz, of wat daarvoor moest doorgaan. Slagwerker Paul Koek speelde enkele van Seibers 77 Breaks en de Ebony Band de Twee Jazzolettes, syncopische pastiches met gedempte trompet, stride-piano en jungle-roffels.

De rest was ver verwijderd van Canetti's jonge jaren. De poesta-beat uit Heinrich Bibers Sonata Jucunda, uitgevoerd door het Combattimento Consort Amsterdam, werd humoristisch geconfronteerd met een eigentijdse Voetnoot vol boventonen van het Guus Janssen Septet. Gezamenlijk brachten zij in een geleide improvisatie Janssens Estampie ten gehore, afgelost door de versterkte rouwdouwers van LOOS.

Het was niet de enige confrontatie van gezelschappen die de improvisatiekunst verstaan met ensembles die veelal noten lezen. Zo speelde het Doelensemble na een stuk van Steve Reich met het Ab Baars Trio diens Dutch Windmill, en de Ebony Band formeerde zich in Henry Brants Horizontals Extending rond drummer Martin van Duynhoven.

De ritmische component (Peppie Wiersma!) was eveneens een vitaal onderdeel in Ligeti's Pianoconcert, gespeeld door Ellen Corver en het ASKO Ensemble. Het meest verrassende werk naar mijn smaak was echter

Een van de delen uit Canetti's Fackel is getiteld Die Schule des Hörens. Misschien moeten we het verband met Fakkel in het Oor wel in die richting zoeken. Want deze avond bewees met een hoeveelheid capita selecta hoe breed, boeiend en springlevend de ensemblecultuur in ons land is.

    • Emile Wennekes