Babbelende biljartsters spelen in vicieuze cirkel

Vrouwelijke biljarters hebben het moeilijk in de wereld die voornamelijk uit mannen bestaat. Na het nationaal kampioenschap libre dreigt topspeelster Monique van Exter het NK voortaan te boycotten.

WIJCHEN, 29 JAN. Ze raakte haar keu drie maanden lang niet aan. Enkele weken geleden schroefde ze het tweedelige hout voor het eerst weer in elkaar en prompt pakte de 20-jarige Mirjam Emmens gisteren de libre-titel bij het nationaal kampioenschap voor vrouwelijke biljarters.

Ondanks de magere voorbereiding liet ze de concurrentie ver achter zich. Emmens won al haar partijen en scoorde met een gemiddelde van 21.42 caramboles veel beter dan haar concurrentes. Van competitie leek geen sprake. “Maar zo'n resultaat vind ik zelf ook verrassend”, zegt de speelster uit Almelo. Ze was al verzekerd van haar derde Nederlandse titel voordat ze zondagmiddag haar laatste partij speelde tegen Monique van Exter. Twee jaar geleden won Exter in de finale van Emmens, dit keer moest ze genoegen nemen met een derde plaats.

“Ik doe hier echt nóóit meer aan mee”, reageerde Van Exter na afloop. “Zo'n NK voor vrouwen is onderling wel gezellig, maar van een biljarttoernooi is geen sprake. En dit moet het vrouwenbiljart promoten?” Haar lage klassering is niet de rede voor de frustraties. “Ik doe hier alleen maar mee omdat ik me er verplicht toe voel. Ik krijg nationale trainingen van de bondscoach en vind dus dat ik hier aanwezig moet zijn. Maar het houdt een keer op. Het is toch raar dat ik normaal gemiddelden van 40 speel en nu zit ik op 12.76 caramboles per beurt? Dat komt omdat het gewoon niet leuk is.”

Het enorme klasseverschil zorgt ervoor dat de toppers geen uitdaging zien in het NK. Voor winnares Emmens staat vooral de gezelligheid voorop. “Wij vrouwen spelen in de competitie tussen de mannen. Eén keer per jaar komen we hier bij elkaar en dat is gezellig. Lekker babbelen en zo. Zo'n Jopie van Geloven bijvoorbeeld. Die is 57 jaar oud en ik ben twintig. Ik vind het hartstikke leuk dat die nog meedoet.” Ria de Hek, bestuurslid van de Nederlandse biljartbond (KNBB), heeft een andere mening. “Hoe oud is Jopie nou eigenlijk? Leuk hoor, maar er zouden anderen moeten zijn. Het NK wordt een reünie van meiden. Er wordt ook steeds slechter gespeeld. Ik heb geen goed gevoel over dit weekeinde.”

De Hek zit met haar handen in het haar. “Er moet iets gebeuren maar ik voel me machteloos.” Ze voorspelt dat het NK in de huidige vorm niet lang zal blijven voortbestaan. Eerder maakten toppers als Rianne Bruijnzeel en Gerrie Geelen de overstap naar het driebanden. Opvolging in de libre-variant kwam er niet. Na de achtste editie dreigt nu ook Van Exter met opstappen. “Nee Ria, ik doe het echt niet meer”, zei ze gisteren na de onderlinge confrontatie.

De Hek wordt gedwongen minimaal een NK te organiseren, als selectieprocedure voor het EK in 1997. Voor het eerst sinds drie jaar zal in Dongen het internationale toernooi voor vrouwen worden gehouden. De afgelopen jaren was geen club daartoe bereid. “Het is een vicieuze cirkel”, legt De Hek uit. “De sponsors komen echt niet met miljoenen aanzetten als er in de media nauwelijks aandacht aan dit evenement wordt besteed.” In Wijchen waren gisteren welgeteld vijftig toeschouwers op de drukst bezochte dag aanwezig.

Mirjam Emmens vindt dat het vrouwenbiljart zonder EK in het slop raakt: “Ik doe aan een NK mee, omdat ik naar het Europese kampioenschap wil. Dáár train ik voor. De afgelopen twee jaar heb ik dus doelloos getraind. De motivatie wordt er zo niet beter op.”

Emmens weet niet hoe lang ze nog doorgaat met het libre spel. “Het is een hobby, je verdient er niks mee. De ene keer ben je dus fanatieker dan de andere keer. Als ik een kwart jaar mijn keu in de kast laat liggen, heb ik gewoon geen zin. Dat kan ik niet verklaren.” De kampioene weet niet hoe lang ze op deze manier nog doorgaat. “Wat ik wel weet is dat ik geen Jopie van Geloven ben. Op die leeftijd zal mijn rug wel versleten zijn.”

Van Geloven is de eerste Nederlandse biljartvrouw. Ze meldde zich op 18-jarige leeftijd aan bij de KNBB. Ze beoefent de sport ruim veertig jaar langer dan de winnares van gisteren. Van Geloven behaalde met een zesde plaats haar hoogste notering op een NK tot dusver. “Maar in mijn tijd kreeg je nog geen les”, verklaart Van Geloven. “Ik heb me alles zelf aan moeten leren. Emmens haalt in één beurt 74 caramboles met een serie Americain. De techniek van dat tikken langs de band beheers ik niet en heb ik ook nooit geleerd.”

Het was afgelopen weekeinde pas de derde keer dat Van Geloven aan het NK meedeed. De voorgaande edities stond ze uit protest niet ingeschreven bij de biljartbond, na een incident bij het Tilburgs districtskampioenschap. Ze ondervond de gevolgen van 'het vrouw zijn in een mannenwereld'. “Ik stond bovenaan en was in de finale bezig. Toen kwam er een tegenstander naast me zitten die werkelijk de meest vulgaire taal uitkraamde. Hij haalde me uit mijn concentratie en ik verloor de partij én het kampioenschap.”

Van Geloven heeft als eerste biljartvrouw talloze anekdotes: “Een keer weigerde een man tegen mij te spelen. Hij zei: 'Ik speel niet tegen een wijf.' Maar het had ook z'n voordelen, want als enige vrouw was je iets aparts. In mijn eerste jaar heb ik alle mannen verslagen. Die baalden, maar ook weer niet. Want bij de felicitaties wisten ze dat ze van mij een kusje kregen.”

    • Ellen Tax