Ambassadeur Colombia weg 'om te tonen dat het genoeg is'

DEN HAAG, 29 JAN. “Hoe kan ik een regering vertegenwoordigen die in eigen land ter discussie staat om de manier waarop zij is gekozen”, zegt Carlos Gustavo Arrieta (46), de Colombiaanse ambassadeur in Nederland, die vorige week zijn ontslag nam uit protest tegen de vermeende drugsconnecties van zijn president, Ernesto Samper. “De regering zit daar dankzij het geld van drugsorganisaties tegen wie ik jarenlang heb gevochten. Dit was mijn persoonlijke, morele dilemma”, aldus de voormalige hoogste openbare aanklager van Colombia. Sinds Sampers verkiezing in 1994 circuleerden geruchten dat hij op de hoogte was van de financiering van zijn campagne door het cocaïnekartel van Cali. De president heeft dit altijd ontkend, maar sinds een week hebben naaste medewerkers hem opnieuw beschuldigd van banden met de kartels. De president weigert af te treden omdat dat Colombia in rampspoed zou werpen. In een reactie daarop stapten, naast drie ministers, zeker vier ambassadeurs op onder wie Arrieta. “Ik weet, net als iedere andere Colombiaan, dat de campagne van 1994 betaald is met drugsgeld. De uitlatingen van [oud-campagneleider] Botero bevestigen dat nu. Of Samper op de hoogte was, weet ik niet. Er zijn te veel onduidelijkheden. Ik wil niet langer tolerant zijn. Ik leg mijn functie neer om te laten zien dat het genoeg is.”

Arrieta raakte eind jaren tachtig betrokken bij de strijd tegen de drugsmafia, nadat presidentskandidaat Luis Carlos Galán, die in 1989 werd vermoord, hem als juridisch expert aantrok. Van 1990 tot 1994 was hij als procureur-generaal in Bogotá verantwoordelijk voor de bestrijding van de cocaïnekartels.

Eind jaren zeventig groeide in Colombia volgens Arrieta het besef dat de coke-handel het land te veel ontregelde en dat de overheid er relatief machteloos tegen was. Colombia sloot een uitleveringsverdrag met de VS “met het idee, dat als wij de drugshandelaren niet kunnen berechten, iemand anders dat maar moet doen”.

Zodra de eerste drugshandelaren halverwege de jaren tachtig werden aangehouden en uitgeleverd aan de VS, vocht de cocaïnemafia volgens Arrieta voor haar leven. De kartels deden een poging het hele juridische systeem uit te schakelen door rechters, aanklagers en politie-agenten te vermoorden. Onder de duizenden mensen die bij bomaanslagen en schietpartijen om het leven kwamen waren drie presidentskandidaten en tweehonderd rechters. In 1988 werd het verdrag met de VS inderdaad opgezegd. Formeel omdat het in strijd met de grondwet zou zijn.

Als procureur-generaal hielp Arrieta een systeem van plea-bargaining opzetten: vrijwillige overgave door drugsmidadigers in ruil voor strafvermindering, dat nog steeds wordt gehanteerd. Noch de harde noch de zachte aanpak hebben volledig succes gehad, zegt Arrieta. Na de strijd tegen het kartel van Medellin (van Pablo Escobar) bleek het Cali-kartel de handel grotendeelste hebben overgenomen. En nadat de Cali-top vorig jaar was gearresteerd, namen kleinere kartels de handel over.

De ontsnapping van een van de leiders van het Cali-kartel eerder deze maand heeft grote kritiek uitgelokt van de VS. De Colombiaanse aanpak zou te zacht zijn, vindt Washington. Arrieta is het daar niet mee eens.

“De consumerende landen hebben makkelijk praten. Zij weigeren een politiestaat op te zetten omdat de democratische rechten van de burgers daarmee zouden worden geschonden maar ze eisen dat wij dat wel doen omdat de producenten zich in ons land en elders in Latijns Amerika bevinden.”

In augustus 1994 kreeg hij een ambassadeursschap aangeboden op een post ver van Colombia - uit veiligheidsoverwegingen. Arrieta: “In Colombia had ik permanent twaalf bodyguards. Mensen stapten uit het vliegtuig zodra ze mij zagen instappen.” Vanuit Den Haag bleef hij intensieve contacten onderhouden met zijn opvolgers. “Per hoofd van de bevolking boekt Colombia de beste resultaten ter wereld in de strijd tegen drugs. We arresteren de meeste drugshandelaren, we onderscheppen de meeste drugs. Maar Colombia lijdt ook het meest onder de war on drugs. U kunt zich niet voorstellen hoe frustrerend en pijnlijk het is voor mij om, als Colombiaan, bij reizen naar het buitenland bij de paspoortcontrole nog steeds wantrouwend bekeken te worden.

“Colombia vecht met succes tegen de drugsmafia en juist daarom is het voor mij pijnlijk te moeten constateren dat de huidige regering, die ik moet vertegenwoordigen, daar zit dankzij drugsgeld. Jaren geleden maakte Colombia de morele keuze tegen de drugsmafia door de strijd te openen. Als we de affaire met de door drugsgelden betaalde campagne laten rusten, hebben we het gevecht moreel verloren.”

    • Aernout Zevenbergen