Zwitsers vechten keihard om toeristen terug te winnen

Zwitserland heeft het zwaar in het winterseizoen. De harde frank, gebrek aan sneeuw en goedkope zonbestemmingen jagen de toerist weg. Maar de Zwitsers slaan terug.

ROTTERDAM, 27 JAN. Bruno Gerber ziet het aan de flora in de Alpenweiden: bloemen die enkele jaren geleden wegens de sneeuwrijke winters nog niet voorkwamen in de omgeving van het Zwitserse Davos bloeien er nu lustig op los. Gerber, directeur van de plaatselijke VVV, weet het zeker: het wordt steeds warmer. Vroeger had Davos altijd een witte kerst, nu komen de grote pakken sneeuw soms pas in maart of april, als de toerist allang naar huis is of van ellende maar een zonbestemming heeft gekozen voor zijn wintervakantie. Alleen de wintersportoorden boven de 1500 meter zullen overleven, zo luidt zijn sombere voorspelling.

Het klimaat is niet het enige probleem waar Bruno Gerber mee te maken heeft. Ook de harde Zwitserse frank is een plaag, evenals het enorme aanbod van goedkope vliegreizen naar verre bestemmingen, om maar te zwijgen van het veranderende recreatiegedrag van de toerist. Was wintersport vijf jaar geleden nog volop fashionable en boekte de toerist maanden van tevoren z'n hotel, nu bellen ze kort van tevoren op of er nog plaats is en blijven ze hooguit een paar dagen. Daar komt nog bij dat jongeren uitgekeken raken op skiën. Snowboarding heet dan ook de nieuwste wintersportgril in Davos, die het best te omschrijven valt als sneeuwsurfen. Gerber heeft er speciaal een berghelling van de Jakobshorn voor laten inrichten: daar staan nu een snowboarding hotel en snowboarding-restaurants, waar men in trendy snowboarding-kledij snowboarding-drankjes drinkt en swingt op dito muziek. “Snowboarding is geen sport, maar een filosofie”, heeft Gerber ontdekt.

De Zwitserse wintersportoorden maken barre tijden door. De harde frank, die vorig jaar met 12 procent in waarde steeg ten opzichte van de dollar en ruim 4 procent ten opzichte van de Duitse mark, heeft veel Zwitserlandfans doen omzien naar een andere bestemming. Vooral de Italianen en Britten met hun zwakke munteenheid laten massaal verstek gaan. De zomer van 1995, toen het aantal overnachtingen maar liefst 7 procent lager lag dan het jaar daarvoor, was de slechtste sinds 1958, zo hebben toerisme-deskundigen berekend. Over heel 1995 heeft Zwitserland het aantal overnachtingen zien dalen van 75 naar 70 miljoen. Het aantal hotels loopt sinds enkele jaren terug: waren er in 1990 nog zo'n zevenduizend, nu zijn er nog zesduizend. Een koersstijging van 1 procent van de Zwitserse frank ten opzichte van een bepaalde munt zorgt voor een daling van ruim 1 procent in het aantal toeristen uit dat land, zo heeft de Universiteit van St. Gallen berekend.

Zwitserland heeft de afgelopen jaren weinig gedaan om het imago van duur vakantieland te bestrijden, meent Hilde Phan Huy, senior econoom van de bank Crédit Suisse. In 1992 stegen de prijzen van hotels met 8,1 procent, in 1993 met 9,6 procent en het jaar daarop met 6,2 procent. Phan Huy wijst op de desastreuze werking van de nieuwe BTW-regeling, die de belasting op goederen en diensten per 1 januari 1995 deed stijgen van 3 naar 6,5 procent. De commotie daarover in de toerisme-sector - werkgever van circa 11 procent van de actieve Zwitserse beroepsbevolking - is zo groot dat de regering in Bern ernstig overweegt om de maatregel met ingang van volgend jaar terug te draaien.

Op het hoofdkantoor van Schweiz Tourismus in Zürich, voorheen het Nationaal Zwitsers Verkeersbureau, worden inmiddels alle zeilen bijgezet om de gunst van de toerist terug te winnen. Niet alleen werd begin vorig jaar de naam veranderd - Schweizerische Verkehrszentrale klonk te weinig dynamisch - ook werd 50 miljoen frank uitgetrokken om het land opnieuw op de kaart te zetten. Zo zal Zwitserland zich voortaan afficheren als lokatie bij uitstek voor spectaculaire sporten als riverraften, snowboarding en paragliding. Tevens wordt een poging gedaan om Zwitserland te promoten als fietsland.

Ook de toeristenoorden zelf tonen hun goede wil. Zo is VVV-directeur Bruno Gerber druk bezig om Davos, de afgelopen jaren goed voor zo'n 2,5 miljoen overnachtingen per jaar, meer nog dan voorheen te profileren als congres- en kuuroord, teneinde het hele jaar door toeristen te lokken. Het Ochsen-hotel in Davos stelde arrangementen in voor twee, drie of vier dagen nadat het aantal boekingen in december 20 procent lager lag dan het jaar daarvoor. “Voorheen richtten we ons vooral op de toerist die minimaal een week wilde blijven”, aldus hotelmanager Elvira Castelberg. “Sinds we korte arrangementen hebben, noteren we 10 procent meer boekingen dan vorig jaar.”

Ook het duurste hotel in Davos, Flüela (in het winterseizoen 350 frank per persoon per nacht voor de duurste kamer), ondervindt de terughoudendheid van de toerist aan den lijve. “Skiën okee, maar extraatjes ho maar”, aldus eigenaar Andreas Gredig. De vakantieganger maakt steeds dankbaarder gebruik van aanbiedingen als een verblijf inclusief skipas of reductie in bepaalde restaurants. Dit jaar wil Gredig, die zich behalve over de harde frank beklaagt over het gebrek aan sneeuw, met zijn collega-hoteliers tijdig maatregelen nemen voor de winter. In het najaar wil hij kunstsneeuw maken en opslaan tot december, zodat de toerist al vroeg in het winterseizoen moeiteloos de hellingen af kan zoeven.

Bruno Gerber van de VVV heeft zo zijn eigen opvattingen over een oplossing voor de winterse problemen in Davos. Vorig jaar schreef hij een brief aan alle hotels en restaurants waarin hij het personeel maande tot betere service en, vooral, tot meer vriendelijkheid. “De atmosfeer in Davos was niet goed meer”, licht hij toe. “Het dorp verkeerde in een soort mentale crisis, men was nerveus, onvriendelijk en ik kreeg steeds meer klachten van toeristen.” Gerbers brief veroorzaakte ongekende commotie in het bergdorp, maar heeft wel geholpen. Wie tegenwoordig een hotel belt in Davos, wordt niet alleen vriendelijk begroet, maar ook bedankt voor zijn telefoontje en nog een prettige dag toegewenst. “De slechte hoteliers en restaurateurs haten me sinds die brief”, zegt Gerber. “De goeden hebben hun prijzen kritisch bekeken en nog eens goed over zichzelf nagedacht.”

    • Friederike de Raat