Lijdensweg voor Bonaventura-kerk

Bisschop Van Luyn van Rotterdam zag het begin vorig jaar nog voor zich: een grootse toekomst in een luisterrijk vernieuwd kerkgebouw, een baken dat voor veel mensen op de autosnelweg al van verre naar God verwijst. Maar intussen ziet het er slecht uit voor de parochie in Woerden van de Heilige Bonaventura (een beroemd franciscaans theoloog uit de dertiende eeuw). Een faillissement dreigt als de overheid niet met nog een paar miljoen over de brug komt voor de voltooiing van de restauratie van de 'Bonaventura', een van die neogotische kruiskerken waarvan er aan het eind van de vorige eeuw in Nederland zo veel gebouwd zijn.

Een wonder van schoonheid kan men de Woerdense katholieke kerk niet noemen. Maar zij heeft wel wat. Was bij aanbesteding van de bouw van de kerk in 1890 nog niet voorzien in een hoofdtoren, twee jaar later stond die er wel omdat de pastoor zo behendig opereerde bij het lospeuteren van gelden en subsidies. Met gevolg dat in geen tijd alsnog een toren van tachtig meter hoog werd bijgebouwd - twintig meter minder hoog dan de Domtoren in Utrecht. Maar toen was het geld ook echt op en moest er flink worden beknibbeld op de inwendige verfraaiing van het godshuis.

In 1974 kreeg de Bonaventura-kerk het overheidspredikaat van monument. Het gebouw verkeerde toen al twintig jaar in slechte staat (lekkende daken, vochtdoorslag van de muren, et cetera). Van herstel kon in de eerste naoorlogse tijd geen sprake zijn omdat Nederland in de wederopbouw zat en de Woerdense parochie eveneens andere prioriteiten had. Zo duurde het nog eens dertien jaar voordat er echt alarm werd geslagen. In 1987 was het raak. Bij een zware storm dreigde een deel van de toren omlaag te komen en in 1990 (inmiddels was met de voorbereidingen van een vele miljoenen vergende restauratie begonnen) kwam er een hoektoren naar beneden die een groot gat in het kerkgebouw sloeg.

“Het vorige parochiebestuur had er vast op gerekend”, vertelt de huidige voorzitter R. Hoogsteder, “dat de overheid de restauratie die ongeveer elf miljoen vergt, voor een groot deel, ongeveer tweederde, voor haar rekening zou nemen”. Maar datzelfde kerkbestuur had misschien niet goed in de gaten wat de term 'subsidiabel' betekent. Dat er fouten gemaakt zijn, wil Hoogsteder niet zeggen. Dat zou achteraf te makkelijk zijn. Maar wie in de Van Dale had gekeken, zou daar hebben zien staan dat subsidiabel betekent: 'in aanmerking kunnende komen voor subsidie'. Spijkerharde toezeggingen waren er blijkbaar niet. Volgens Hoogsteder zijn er wel bepaalde verwachtingen gewekt.

Inmiddels is de restauratie stopgezet en dreigt een faillissement omdat de parochie niet kan voldoen aan de door haar afgesloten restauratieleningen. Van de elf miljoen zou bijna acht miljoen van de overheid komen en de actieve, maar ondertussen wat murw geslagen Woerdense parochie heeft samen met andere gulle gevers als het Prins Bernhardfonds en een nationale stichting die onbekend wil blijven, circa vierenhalf miljoen gulden opgebracht. Inmiddels is van de overheid zo'n vier miljoen aan restauratiesubsidies ontvangen, maar naar de rest heeft de parochie voorlopig het nakijken.

Voorzitter Hoogsteder van het parochiebestuur zit met de handen in het haar. Hij ziet geen oplossingen voor de lijdensweg van zijn kerk. “Op Rome kunnen we natuurlijk geen beroep doen”, zegt hij. Medebestuurder P. Miltenburg voegt er met het oog op alle guldens die de parochie met een veiling van onder meer glas-in-lood-ramen en de verkoop van kaarsen, driehonderdduizend oliebollen en wijn bijeen heeft gebracht, aan toe dat “wie zijn best doet, daar blijkbaar voor gestraft wordt”. Hij zegt niet te begrijpen “waarom burgers zoals wij wel moeten meebetalen aan museums en het opknappen van oude stoomgemalen en de gemeenschap niet voor ons over de brug komt”. Ook voorzitter Hoogsteder is getergd. “Moet je eens naar Philips kijken”, zegt hij. “Dat bedrijf krijgt honderd miljoen aan overheidssubsidies terwijl het in 1994 een winst had van 1,3 miljard. Zo'n paars kabinet ziet de kerken niet meer zitten. Jammer hoor, want als er meer mensen naar de kerk zouden gaan, dan zouden er - ook in Woerden - heel wat minder maatschappelijke problemen zijn.”

    • Frits Groeneveld