'Junks moet je wakker schudden'; Cellenbouwer Burgers denkt mee over justitieel beleid

DEN HAAG, 27 JAN. Drie jaar geleden sloot L. Burgers een miljoenencontract met de Rijksgebouwendienst voor de bouw van vier nieuwe gevangeniscomplexen en twee tbs-klinieken. Nu wil hij een bijdrage leveren aan een oplossing voor het cellentekort: “Wij kunnen extra cellen verhuren aan justitie.” Burgers vindt dat de tijd is gekomen dat zijn bedrijf een stem krijgt in het justitieel beleid. “Verslaafden moeten in een inrichting flink wakker worden geschud, maar daarna moet je ze perspectief, structuur bieden.”

Burgers is directeur van Penitentiary Lease and Construction BV (PLC), een bedrijf dat is gespecialiseerd in 'justitiële huisvesting'. Hij heeft de afgelopen dagen uit de krant vernomen dat minister Sorgdrager (justitie) en de Amsterdamse hoofdcommissaris Nordholt zich weer zorgen maken over het cellentekort. De ondernemer: “Onnodig. De eerste vijftig cellen kunnen binnen drie maanden klaar zijn. Als de overheid het nodig acht, staan wij in de startblokken.”

PLC begon in 1988 als projectontwikkelaar en bouwer van gevangenissen. De afkorting stond oorspronkelijk voor Penitentiary Lease Company, wat verwees naar de ambitie om complete gevangenissen, met personeel en al, te verhuren aan Justitie. Maar in tegenstelling tot bijvoorbeeld Engeland besloot de Nederlandse overheid het beheer van gevangenissen in eigen hand te houden. Dat bleek niet het einde van PLC. De naam werd veranderd en toen Justitie op de roep om cellen reageerde met een ambitieus uitbreidingsplan voor het gevangeniswezen ('Cap '96') sloot het bedrijf een contract van 240 miljoen gulden met de Rijksgebouwendienst.

De logische volgende stap is volgens directeur Burgers dat hij gaat meepraten over het beleid. “Als private partij wil ik niet zomaar een bouwer zijn. Ik wil ook nadenken over goede opvang- en behandelmodellen. Wij zeggen: geef een club een kans.” Het liefst zou hij een permanente denktank vormen samen met de Rijksgebouwendienst en Justitie. Het resulterende 'produkt' (expertise op het gebied van gevangeniswezen en criminaliteitspreventie) zou volgens hem zelfs kunnen worden uitgevoerd naar andere landen.

Ideeën voor beleid heeft hij genoeg. Zo denkt hij dat Justitie de druk op de celcapaciteit kan bestrijden door het in Nederland relatief hoge recidive-percentage aan te pakken. Daarbij heeft hij vooral de criminele drugsverslaafden op het oog. “Een criminele drugsverslaafde kost de maatschappij tussen een en anderhalf ton per jaar. Wij denken dat hele goede resultaten te bereiken zijn als je wat meer effort steekt in mensen waar nog wat mee valt te doen, en wat minder in mensen die wars zijn van hulp.”

Burgers acht het mogelijk de recidive onder criminele junks met tien tot vijftien procent te verminderen als kansrijken in plaats van louter opsluiting een “geïntegreerd programma” krijgen aangeboden: straf, opvang, behandeling, nazorg. “Wij zijn voor straf-en-zorg-op-maat. De een heeft wat meer discipline nodig, de ander verbetering van zijn sociale vaardigheden. In gevangenschap kunnen verslaafden bijvoorbeeld dingen doen in keukens, in de schoonmaak. Daarna moeten ze stage kunnen lopen bij de overheid of bij bedrijven. Daar hebben wij uitgewerkte plannen voor.”

Volgens Burgers is PLC het enige bedrijf in Nederland dat is gespecialiseerd in wat hij noemt “de conceptmatige ontwikkeling van justitiële gebouwen”. “Er zijn wel meer bedrijven die gevangenissen bouwen, maar wij zijn het enige dat techniek en organisatie-advies combineert. Dat is van groot belang. Een kolom die in het zicht staat van iemand die overzicht moet hebben op bepaalde looplijnen, belemmert bewaarders in hun functioneren.”

Behalve in de gevangenisbouw 'doet' PLC onder meer politiehuisvesting (in opdracht van de regiopolitie) en stadionrenovatie (op verzoek van de KNVB). Wel blijven gevangenissen belangrijk. Binnenkort vertrekt Burgers op uitnodiging van de Antilliaanse autoriteiten naar Curaçao om “mee te denken” over de verbetering van de Koraal Specht-gevangenis, waarover de Raad van Europa onlangs een vernietigend rapport uitbracht.

Op lokaal niveau is PLC volgens Burgers nu al betrokken bij beleid. Zo is het bedrijf adviseur van verschillende gemeenten, onder meer Rotterdam, die de overlast voor burgers op straat willen terugdringen. Rotterdam introduceerde onlangs het concept van de stadsbajes, waarin criminele junks verplicht zou moeten worden af te kicken. PLC was betrokken bij de ontwikkeling van dit concept. Ook kreeg het bedrijf van de provincie Groningen opdracht te zorgen dat de overlastproblemen van die provincie in het Haagse circuit genoeg aandacht kregen.

In feite opereert PLC in het bestuurlijke schemergebied dat ontstaat doordat Den Haag zich terugtrekt en allerlei zaken overlaat aan lagere overheden. Die zitten vervolgens met de vraag hoe ze bijvoorbeeld de overlast van drugsverslaafden en jeugdbendes moeten bestrijden. Volgens Burgers heeft Rotterdam hierbij het voortouw genomen. “Deze stad is het probleem van de overlast gaan analyseren en gaan nadenken over oplossingen. De bestuurders menen vanuit Rotterdam de overheid te moeten steunen door ook zelf met creatieve ideeën te komen.” Amsterdam en Den Haag volgen het Rotterdamse voorbeeld, zegt Burgers. “De grote steden moeten wel. De burger heeft geen tijd, die zegt: 'mijn probleem moet opgelost worden. Nu'.”

    • Joke Mat