Gereformeerde Bond vertraagt fusie van kerken

ALPHEN AAN DEN RIJN, 27 JAN. De voorgenomen fusie van de Nederlandse Hervormde kerk, de Gereformeerde kerken en de Lutherse kerk loopt groot gevaar. Onder de partners ontstaat steeds meer irritatie en vermoeidheid over de fusievertraging, die door sommige subgroepen binnen de Hervormde kerk bij het zogeheten 'Samen op weg'-proces wordt veroorzaakt.

Terwijl de gereformeerden, de lutheranen en een groot deel van de hervormden warme voorstanders zijn van een samengaan van hun kerkgenootschappen, blijven vooral de Gereformeerde Bond en in mindere mate ook de Confessionele Vereniging, twee traditioneel-georiënteerde modaliteiten binnen de Nederlandse Hervormde kerk, daar ernstige bezwaren tegen koesteren.

Dat bleek de afgelopen dagen opnieuw op de hervormd-gereformeerd-lutherse 'triosynode' die in Avifauna in Alphen aan den Rijn werd gehouden. Dit gezamenlijke synodeberaad was vorig jaar juni al begonnen, maar moest toen door allerlei weerstanden worden uitgesteld. In het grote vogelhuis gaven veel synodeleden dezer dagen blijk van hun ergernissen en frustraties over het trage fusieverloop, terwijl anderen vonden dat de fusie van bovenaf wordt opgedrongen en dat daarbij de normen van democratische besluitvorming uit het oog worden verloren. De kleinste fusiepartner, de Evangelisch-lutherse kerk in het koninkrijk der Nederlanden, vreest dat alle moeite die daaraan en aan het oplossen van diverse belemmeringen nog moet worden besteed, 'roofbouw op de eigen kerkgemeenschap' zal betekenen.

Dat de fusie van de kerken, die zich in 1986 in staat van hereniging verklaarden, steeds minder kans van slagen lijkt te hebben, komt vooral door de aanhoudende kritiek van de behoudende vleugel binnen de Hervormde Kerk: de Gereformeerde Bond en de Confessionele Vereniging. De negentig jaar geleden opgerichte Bond streeft naar behoud van het geloof der vaderen uit zestiende en zeventiende eeuw en wil ook zien te komen “tot oprichting van de Hervormde kerk uit haar diepe val (in de negentiende eeuw - red.) en tot wederverkrijging van haar plaats in het midden van ons volk, haar vanouds door de HERE aangewezen, met vasthouden aan de Dordtse kerkenordening van 1619”.

De Confessionele Vereniging beijvert zich op haar beurt voor een ondubbelzinnige handhaving van de oude belijdenisgeschriften en van de kerkelijke leertucht. Beide groepen, die zich liever binnenkerkelijke bewegingen dan organisaties noemen, zijn afkerig van de voorgenomen kerkenfusie en willen niet verdergaan dan hooguit een federatief verband van de drie kerken.

Op de trio-bijeenkomst snelden heel wat aangedane synodeleden naar de microfoon om te vertellen dat zij het niet met hun geweten of met de bijbelse boodschap in overeenstemming kunnen brengen op de ingeslagen fusieweg voort te gaan of daarvan af te wijken. Voor het samengaan van de drie kerken ontbreekt het, volgens ir. J. van der Graaf, secretaris van de Gereformeerde Bond en hoofdredacteur van het blad De Waarheidsvriend, aan het benodigde draagvlak. Ook de Nijkerkse hervormde predikant M. Baan (voorganger in een bondsgemeente) constateert dat “het kraakt, knarst, zucht en rammelt” in de Hervormde Kerk. Hij wilde geen dreigementen uitspreken, maar als het herenigingsproces zo doorgaat, “dan voorzie ik kerkelijke ongehoorzaamheid en scheuringen in de Hervormde kerk”.

Niet bekend

Deze week is bekend geworden dat de Hervormde Kerk in 1994 opnieuw leden heeft verloren en dat de deelname aan kerkelijke activiteiten terugliep. Stijgingen waren te zien in de financiële bijdragen van de kerkleden, in het aantal mensen dat belijdenis van geloof deed en in het aantal predikanten. Het aantal belijdende leden daalde in 1994 met ongeveer anderhalf procent tot onder de driekwart miljoen, terwijl het aantal gedoopte leden tot ruim onder het miljoen zakte.