Archeologie en Bijbel

B.M.S. van Praag is kennelijk onbekend met de vorderingen die bijbelonderzoekers en vooral archeologen de laatste jaren gemaakt hebben, aangezien hij meent dat (nog steeds) niet bewezen kan worden of Jozua's verovering en genocide fictie of historie is (NRC HANDELSBLAD, 23 januari).

Nu is inderdaad over het algemeen niet te bewijzen dat Hamlet, Aeneas, Odysseus of Mozes al dan niet historische figuren geweest zijn, maar met de verovering van Kanaän ligt de zaak sinds enige jaren toch wel anders. Archeologen hebben immers nu definitief aangetoond dat Jericho al in 1580 voor Christus een puinhoop was en Ai zelfs al in 2300. Deze volgens het Oude Testament door Jozua veroverde en uitgemoorde steden werden pas veel later weer opgebouwd. Een derde stad, Gibeon, bestond nog niet tijdens Jozua's veronderstelde intocht. Dat betekent dat de verovering van Kanaän niet tussen 1400 en 1200 plaatsgevonden kan hebben, althans niet op zo grote schaal als de Bijbel verhaalt. Daarmee vervalt de Exodus als historisch feit.

Nieuwere geschiedenissen van het oude Palestina (bijvoorbeeld G.W. Ahlström, 1993; N.P. Lemche, 1988/1995; T.L. Thompson, 1992) beschouwen de Israelieten dan ook als inheems in Palestina (evenals trouwens de Filistijnen). Egyptische bronnen zwijgen over een 400-jarig verblijf van grote aantallen Israelieten in hun land. Ook was al eerder geconstateerd dat het Ur der Chaldeeën van Terah en Abraham omstreeks 2000 nog niet bestond: Ur en omgeving waren toen nog Sumerisch. De Chaldeeën verschenen pas in de achtste of zevende eeuw in Zuid-Irak. Twijfel was er onder meer ook over Saba. Opgravingen lieten zien dat deze Zuidarabische stad (van de romantische koningin) tijdens Salomo nog niet bestond.

Zo kan de archeologie soms wel degelijk aantonen dat bepaalde verhalen verzonnen zijn, of misschien in een verkeerde periode of plaats gesitueerd zijn. De waarde van de Bijbel wordt daardoor uiteraard niet aangetast, aangezien de oude verhalen (fictief of niet) met een ander doel (door ons) gebruikt worden.