Slechte mensen

Begin van dit jaar werd bekend dat de EO de enige publieke omroep is die in ledental werkelijk groeit. De EO is de VARA, de VPRO en de NCRV gepasseerd en er wordt serieus rekening mee gehouden dat de EO binnenkort de grootste publieke omroep van Nederland zal zijn. Vroeger hoorde je nog wel eens dat een cameraman of een geluidstechnicus weigerde aan een EO-programma mee te werken, maar tegenwoordig is de EO geaccepteerd als een volwaardige organisatie.

Nu blijkt uit onderzoek dat EO-leden niet allemaal even trouw afstemmen op hun eigen omroep, maar ik moet bekennen dat ik altijd graag kijk naar de programma's van de EO. Om drie redenen: 1. de programma's zijn duidelijk anders en tevens onverwisselbaar-EO; 2. de programma's zijn dikwijls van een vermakelijke domheid; 3. er zit in die programma's - soms verborgen, soms heel openlijk - een element van slechtheid, en dan bedoel ik niet slechtheid in de zin van kwalitatief minderwaardig, maar slechtheid als moreel verwerpelijk, in diepste wezen onfatsoenlijk.

Laten wij het rijtje afgaan. Een van mijn favoriete programma's, namelijk Vrouw-zijn, zie je nergens anders. De aan de discussie deelnemende vrouwen zijn op een heel bijzondere manier gekleed. Ze hebben allemaal lange rokken aan met grote ruiten en zij zijn behangen met shawls en wollen poncho's. Zij zitten ergens mee, hebben de behoefte er over te praten of zijn nog niet klaar gekomen met hun probleem. Dat alles overigens in het in- en inkeurige. Kortom, zij behoren tot het soort vrouwen waar Annie M.G. Schmidt altijd zo'n hekel aan had.

De vermakelijke domheid van de EO komt aan de oppervlakte, zodra geloof en wetenschap met elkaar in conflict zijn, bijvoorbeeld in de discussie over de evolutietheorie. Zo heb ik laatst bij de EO bijzonder genoten van een biologieleraar die met gedreven ijver alle zwakke punten van Darwin blootlegde. Bij de EO denken ze echt dat de wetenschap aan de evolutietheorie vasthoudt, zoals het christendom aan het creationisme. Maar dat is onzin. Echte wetenschap verwelkomt elke tegenwerping en mocht uit onderzoek blijken dat de veronderstellingen van de evolutietheorie niet kloppen, dan zal men de evolutietheorie laten vallen. Maar de christenen die het creationisme aanhangen kunnen zoiets niet doen. Hun eindresultaat ligt vast.

Vermakelijk was ook de uitspraak, die EO-presentator Andries Knevel onlangs deed in HP-De Tijd. Door het samenwerkingsverband met de andere omroepen was de EO plotseling betrokken bij een documentaire over borstkanker. Uiteraard deed zich daarbij het probleem voor dat men wel eens een borst moest laten zien. “Toen hebben wij afgesproken”, aldus Knevel, “geen tepel en de borst liggend op een ondergrond, dus zoveel mogelijk los van het lichaam. Uiteindelijk zag het er heel medisch en functioneel uit. En toch een waardering van 8,1.”Hulde aan de cameraman, die de tepel uit beeld wist te houden, maar die er toch in slaagde 8,1 te bereiken. Hulde aan de EO, die niet is bezweken voor de verleiding om mèt de tepel 8,3 te halen.

Wat de EO ook zo aantrekkelijk maakt is het door en door onfatsoenlijke karakter van een aantal programma's. Daarom kijk ik ook zo graag naar Het Elfde Uur, een talkshow waarin Knevel met een enorme verve de advocaat van de duivel speelt. Hij zegt het er ook altijd bij: “Ik speel nu even de advocaat van de duivel, hoor.” En dan weet je dat Knevel een heidense mening gaat verwoorden, om die vervolgens door zijn christelijke gast te laten neersabelen. Dat is pas genieten.

In HP-De Tijd vertelt Knevel dat je niet zomaar bij de EO een baan krijgt. “Homoseksualiteit en ongehuwd samenwonen zijn onacceptabel. Van een ongehuwde moeder wil ik het verhaal horen.” Prachtige zin: van een ongehuwde moeder wil ik, Andries Knevel, het verhaal horen.

Ik zie de situatie voor mij. Een ongehuwde moeder vertelt hoe ze zich in een moment van zwakte heeft laten misbruiken door de man die haar zou bedriegen en verlaten. Toen kwam het kind, een eenzame bevalling op een zolderkamertje. Knevel luistert toe. Toch is zij altijd deugdzaam en rein van hart gebleven. Nederig vraagt zij of zij misschien bij de EO mag komen werken. Het verhaal was heel spannend, maar nee, toch maar niet.