Sihanouk presenteert films van eigen hand

Peasants in Distress is te zien op 27 jan en 31 jan; An Ambition Reduced to Ashes en Last Days of Colonel Savath zijn te zien op 31 jan.

ROTTERDAM, 26 JAN. Ze zien er bedrieglijk alledaags uit, de faxen die Wouter Barendrecht, programmeur van de Aziatische film voor het International Filmfestival, de afgelopen maanden ontving van de maker van een film als Revoir Angkor... et mourir. Het zijn A-viertjes zonder briefhoofd, met de hand geschreven, onberispelijk en goed leesbaar. Eronder staat steevast een priegelig kort handtekeninkje, maar daarnaast staat, al even eenvoudig: roi du Cambodge, koning van Cambodja.

Hoe turbulent het politieke klimaat in zijn land ook is en hoe vaak hij, gewoontegetrouw, ook dreigt af te treden en zijn handen voorgoed van zijn arme land af te trekken teneinde zijn tegenstanders de mond te snoeren, koning Norodom Sihanouk neemt zijn hobby, het maken van speelfilms, hoogst ernstig. Hij heeft het festival in Rotterdam, dat drie van zijn films vertoont, een zorgvuldig samengesteld pak informatiemateriaal doen toekomen. Van iedere film heeft hij de synopsis gestuurd, met de volledig uitgeschreven dialogen van zijn hand, verlucht met scènefoto's en voorafgegaan door zijn filmografie. Daarin staat dat hij deel uitmaakt van een 'famille d'artistes', dat zijn grootvader, koning Ang Duong een van de grootste, negentiende-eeuwse Cambodjaanse dichters was, dat koning Norodom Suramarit, en zijn moeder, koningin Sisowath Kossamak, alletwee musiceerden en dat hun zoon, tussen 1945 en 1975 meer dan veertig muziekstukken componeerde die bijna allemaal gebruikt werden in zijn films.

Eenvoudig bericht hij: “In 1941, toen ik achttien-en-een-half jaar oud was, werd ik Koning van Cambodja en als Koning beschikte ik over de middelen om mijn droom te verwezenlijken: zelf films maken.” Eerst nog 16mm, later, vanaf 1966, 35mm en in kleur. Niet zonder trots vermeldt hij dat zijn film La forêt Enchantée in 1968 op een filmfestival in Moskou een prijs won en zonder enig commentaar stelt hij vast in de jaren zeventig - toen zijn land speelbal werd van de geschiedenis en de Rode Khmers hun schrikbewind uitoefenden - geen enkele film te hebben gemaakt. Steeds weer, in iedere synopsis, benadrukt hij het doel van zijn 'bescheiden' films: sympathie en begrip te wekken voor 'mijn land en mijn volk' en inzicht te verschaffen in 'het khmer-ras, met zijn dubbele traditie van zachtaardigheid en gewelddadigheid'.

De titels die in Rotterdam te zien zijn, werden door Sihanouk zelf aanbevolen. Hij nam de films mee naar de begrafenis van Mitterrand, vanwaar zijn ambassadeur het vrachtje van zestig kilo per trein naar Nederland bracht. Zijn diplomaten kregen tevens de opdracht de publiciteit goed in de gaten houden en een knipselmap aan te leggen en hun koning tevens op de hoogte te stellen van de bezoekcijfers.

De films zijn niet daadwerkelijk door de koning geregisseerd, maar gezien zijn nauwgezetheid kunnen we ervan uitgaan dat zijn wensen precies zijn voldaan. De films, Peasants in Distres, An Ambition Reduced to Ashes en Last Days of Colonel Savath, behandelen alle de geschiedenis van Cambodja vanaf de jaren zestig. Soms met naam en toenaam, soms slechts aangeduid als 'commando's', treden de Rode Khmers erin op als bruten die het arme, onschuldige volk onder de voet lopen. Een liefdesgeschiedenis is de rode draad, die wreed wordt doorgeknipt. Aan het slot van bij voorbeeld Un Paysan vertoont Sihanouk doodleuk de grote bezienswaardigheden van zijn land, het tempelcomplex Angkor Vatt, maar ook het moderne, Westerse deel van de hoofdstad Pnom Penh. Ze zijn vooral aandoenlijk, deze films vol Oosters-hoofse dialogen, en een opmerkelijke mengeling van naïveteit en propaganda.

    • Pieter Kottman