Pensioenfondsen vrezen voor zorg aan nabestaanden

DEN HAAG, 26 JAN. Pensioenfondsen vrezen dat ze niet in staat zullen zijn toekomstige weduwen en weduwnaars een nabestaandenpensioen te garanderen. Want door wettelijke belemmeringen dreigt een situatie te ontstaan waarin de fondsen niet bij machte zijn het 'gat' te dichten dat per 1 juli ontstaat doordat dan de Algemene Weduwen- en Wezenwet (AWW) wordt afgeschaft.

Deze volksverzekering maakt op die datum plaats voor de Algemene Nabestaandenwet (ANW). De ANW geeft veel minder Nederlanders recht op een wettelijk gegarandeerd nabestaandenpensioen. Wie bijvoorbeeld na 1949 is geboren en geen kinderen onder de 18 jaar heeft, heeft geen wettelijk recht op een nabestaandenuitkering. Uitgangspunt voor het kabinet is geweest dat de meeste Nederlanders zelf in staat zijn zich te verzekeren tegen het verlies van hun partner.

De Vereniging van Bedrijfspensioenfondsen (VB) heeft de verantwoordelijke bewindsman, staatssecretaris Linschoten (sociale zaken), erop gewezen dat de huidige bepalingen van de Pensioen- en spaarfondsenwet hun verhinderen het ANW-gat, dat in individuele gevallen kan oplopen tot 24.000 gulden per jaar, op een flexibele manier te dichten. De kwestie is volgens de VB urgent, omdat inmiddels diverse CAO-besprekingen op gang komen, waarbij dekking van het ANW-gat een punt van bespreking zal zijn. De vakcentrale FNV stelt zich daarbij op het standpunt dat het probleem via de bedrijfspensioenfondsen moet worden opgelost.

Het idee daarbij is dat een werkgever zijn werknemers de gelegenheid geeft op vrijwillige basis bij het pensioenfonds, waarbij zijn bedrijf is aangesloten, voor eigen rekening hun partner van een nabestaandenpensioen te verzekeren. De huidige wet schrijft echter voor dat een werkgever alleen pensioentoezeggingen kan doen als hij voor ten minste de helft in de kosten daarvan - de premie dus - bijdraagt. Werkgevers voelen daar niets voor, omdat de huidige premie voor de AWW geheel voor rekening van de werknemer komt, via het premiedeel van de inkomstenbelasting.

Het probleem speelde eerder bij de reparatie van het WAO-gat via een (aanvullend) invaliditeitspensioen. Bij de CAO-onderhandelingen spraken sociale partners in 1993 af de werknemers massaal bij te verzekeren ter compensatie van de verlaging van hun wettelijke WAO-uitkering. De toezichthouder van de pensioenfondsen, de Verzekeringskamer, maakte er toen al bezwaar tegen dat alleen de werknemers de premie voor de reparatie van het WAO-gat zouden betalen. De Verzekeringskamer heeft tot taak erop toe te zien dat de pensioenwet correct wordt uitgevoerd.

Pag.14: Fondsen zijn bezorgd

De pensioenfondsen vrezen dat ze van de Verzekeringskamer geen toestemming krijgen voor de werknemers een nabestaandenpensioen af te spreken waaraan de werkgevers niet voor vijftig procent meebetalen. “Daar hebben we inderdaad behoorlijk moeite mee”, bevestigt woordvoerder C. Verhagen van de Verzekeringskamer. “De wet is er niet voor niets.”

Staatssecretaris Linschoten heeft het probleem eerder onderkend. Vorig najaar kondigde hij een nieuwe definitie van het begrip 'pensioentoezegging' aan, waarbij de voorwaarde dat de werkgever minimaal vijftig procent van de kosten moet bijdragen, zou komen te vallen. Door middel van een 'Algemene maatregel van bestuur' wilde de bewindsman deze regel veranderen en zo de flexibilisering van pensioenregelingen bevorderen. Maar later kwam de staatssecretaris tot de conclusie dat een wetswijziging nodig is om tot een nieuwe definitie te komen. Dit vergt een veel langduriger procedure, inclusief advisering door de Raad van State en goedkeuring door de Tweede en Eerste Kamer. Deze procedure zal zeker niet zijn voltooid voor 1 juli, de datum waarop de Algemene Nabestaandenwet ingaat.

Secretaris R. ten Wolde van de Vereniging van Bedrijfspensioenfondsen verbaast zich daarover. “Linschoten roept enerzijds op om meer flexibele en minder collectieve pensioenafspraken te maken en maakt anderzijds geen tempo om ons in staat te stellen dat advies ook op te volgen.” Overigens zou de ministerraad zich vermoedelijk nog vandaag over het probleem buigen.

De Verzekeringskamer heeft inmiddels een afspraak gemaakt om met het ministerie van sociale zaken te overleggen in hoeverre het de pensioenfondsen kan worden toegestaan al vooruit te lopen op de komende wetswijziging en dus in feite af te wijken van de huidige wet. De Verzekeringskamer vindt het een “morele worsteling”, aldus Verhagen. Zij staat voor het dilemma om òf in te spelen op nieuwe ontwikkelingen zoals het tot stand brengen van flexibele en meer individueel gerichte vormen van pensionering òf om, overeenkomstig haar taak, strikt vast te houden aan de wet.

De wettelijke belemmeringen om het 'ANW-gat' te dichten bestaan overigens niet voor particuliere verzekeraars. Zij hoeven zich niets aan te trekken van bepaling dat werkgevers moeten meebetalen aan de premies voor een nabestaandenpensioen. Het Verbond van Verzekeraars heeft bedrijven dan ook al via advertenties laten weten dat verzekeraars collectieve verzekeringen voor het personeel kunnen afsluiten tegen het ANW-gat.

    • John Kroon