HASAN MURATOVIC; Harde onderhandelaar

De afgetreden Bosnische premier, Haris Silajdzic, was jarenlang de meest welbespraakte woordvoerder voor de Bosnische zaak. Hij was volgens een recente opiniepeiling voor 24 procent van de Bosniërs de man die het meest heeft gedaan voor de zaak van de vrede - een gegeven dat in de Bosnische media overigens sinds vorige week, toen Silajdzic met ruzie opstapte, geheel wordt genegeerd. Die media maken de voormalige held inmiddels op allerlei manieren zwart, door hem te bestempelen als een grillige en egoïstische prima donna en een dictator in spe.

Zijn opvolger, Hasan Muratovic, scoorde niet erg hoog bij die recente opiniepeiling over 's lands verdienstelijke politici. Toch loopt hij al vier jaar mee in de hogere regionen van de Bosnische politiek en heeft hij als minister, belast met de relaties met eerst de VN-vredesmacht UNPROFOR en later de NAVO-vredesmacht IFOR een grote staat van dienst opgebouwd.

De in 1940 in een dorp bij Olovo, ten noorden van Sarajevo, geboren Muratovic is van huis uit ingenieur en managements- en organisatiedeskundige, opgeleid in Ljubljana en Belgrado. Hij leidde diverse bedrijven, had een eigen firma voor managementsadvies, werkte drie jaar als directeur van een busbedrijf in Zambia in het kader van een hulpprogramma en doceerde uiteindelijk als hoogleraar economie aan de universiteit van Sarajevo.

In juni 1992 werd Muratovic - hoewel geen lid van de regerende Partij van Democratische Actie van president Izetbegovic - minister van bosbouw in de eerste regering van het onafhankelijke Bosnië. In de volgende, geformeerd door Silajdzic, werd hij minister voor relaties met de VN. In die functie heeft hij zich laten kennen als een doener en als een zakelijke, soms spijkerharde onderhandelaar, die er niet voor terugschrok de diverse spelers op het toneel, zoals de internationale media en de VN, tegen elkaar uit te spelen als hem dat goed uitkwam. Mensen die hem kennen omschrijven hem - als ze hem mogen - als de ideale trouble shooter, die zelfs onder slechte omstandigheden resultaten boekt, of - als ze hem niet mogen - als een brow beater, een drammer. Kris Janowski van de VN-vluchtelingenorganisatie UNHCR, vindt Muratovic “zeer helder en zeer hard”, maar ook een man “die ons vaak heeft beschuldigd van dingen die we niet hebben gedaan”. Een hoge VN-functionaris beschreef hem als “een typische levantijnse handelaar, die met een koel hoofd op het donkerste uur nog over een zaak kan onderhandelen.” Volgens vice-president Ejup Ganic is Muratovic de meest capabele minister in het Bosnische kabinet, een man die in staat was met de VN, met de NAVO, met de Wereldbank en met de Bosnische Serviërs te onderhandelen.

In 1993 werd Sarajevo onveilig gemaakt door een beruchte gangster, die uit het Bosnische leger was voortgekomen, maar als lokale war lord hele wijken van de stad beheerste. Het was Muratovic die de weinig benijdenswaardige en zelfs niet ongevaarlijke opdracht kreeg hem onschadelijk te maken. Muratovic vertelde de man simpelweg dat als hij niet ophoepelde, hij zou worden vermoord. De gangster bond in. Hij werd later bij een ontsnappingspoging overigens doodgeschoten.

Muratovic kan echter ook onverwacht mild uit de hoek komen. Toen eind augustus vorig jaar de NAVO met haar grootscheepse bombardementen op Servische stellingen begon, toog UNPROFOR-commandant Rupert Smith naar Muratovic om hem te informeren. De minister trok een la open, haalde een fles whisky te voorschijn en zei: “We hoeven nergens over te praten. Laten we maar drinken. Vandaag is de eerste dag van de rest van de oorlog.”