De wraak van Abraham

Philip Kerr: Het gebouw (Gridiron). Vert. Gerard Suurmeijer. Uitg. Meulenhoff, 480 blz. Prijs ƒ 44,90

Philip Kerr heeft in zijn zesde roman Het gebouw een moderne Frankenstein geschapen. In Los Angeles legt 'architechnoloog' Ray Richardson de laatste hand aan het Gridiron, het 'intelligentste' gebouw dat ooit is opgetrokken. De ultramoderne kantoorkolos bezit een brein, de computer Abraham, dat alle functies van het gebouw controleert. Zijn waarnemingsvermogen is uiterst fijngevoelig. Met een netwerk van camera's, infrarood-detectoren, sensoren en microfoons kan de computer reageren op alle veranderingen in het gebouw. De toiletmodules controleren de plas van iedere bezoeker op ziektes en druggebruik, in de telefoons zitten leugendetectoren ingebouwd, en tegen de lift hoef je maar te zeggen naar welke verdieping je wilt.

Vlak voor de oplevering aan de Japanse opdrachtgever loopt nog niet alles op rolletjes. Er zijn problemen met de feng shui van het gebouw, de oude Chinese aardmagie die voorschrijft hoe gebouwen geconstrueerd dienen te worden zodat ze in harmonie zijn met de natuurlijke omgeving. Plotseling vallen er een paar onverklaarbare doden in het Gridiron. Al snel wordt duidelijk dat Abraham het heft in eigen handen heeft genomen.

De computer speelt een spel met de ontwerpers van het gebouw. Eerst blijft het bij kleine pesterijtjes. Maar de dag voor de oplevering sluit Abraham de architect en zijn stafleden op in hun eigen creatie. De computer zet de kachel hoog, de aromatiseur blaast een poeplucht door het gebouw, en uit de speakers klinkt onverdroten een atonaal muziekstuk van Arnold Schönberg. De architecten moeten hollen, klimmen en schaken voor hun leven, want net als Frankenstein neemt Abraham wraak op zijn schepper. Op fantasievolle wijze neemt de computer de ingenieurs één voor één te grazen. Hij verdrinkt ze in het toilet, bevriest ze in de lift, of laat een keverkolonie ontsnappen uit de enorme boom die in het atrium staat.

Kerr (39) staat bekend om zijn uitgebreide research. In Het gebouw etaleert de Schotse thrillerschrijver een ontzagwekkende kennis over computertechniek en moderne bouwkunst. Vooral in het begin koketteert Kerr met zijn huiswerk, waardoor het verhaal wat traag op gang komt. Ook het slot van Het gebouw stelt enigszins teleur. De climax is nogal voorspelbaar, net als de nadrukkelijke geventileeerde moraal dat de de geautomatiseerde wereld van de druk op de knop wel erg riskant is.

Voor het overige stelt Kerr zijn fans niet teleur. Hij gaat er met veel humor tegenaan. De avonturen zijn spectaculair en zeer filmisch beschreven: Indiana Jones in Towering inferno. Het begrip 'Sick Building Syndrome' heeft Kerr een nieuwe dimensie gegeven. Wie een hekel heeft aan liften, neemt na lezing van Het gebouw vermoedelijk altijd de trap. En wie graag surft op het world wide web is gewaarschuwd. Aan het eind ontsnapt Abraham uit het gedoemde gebouw en e-mailt de computer zichzelf naar honderden Internet-locaties over de hele elektronische wereld.