De spot drijven met een onthoofde koningin

'Marie Antoinette is niet dood', een quasi-historische speelfilm van Irma Achten, was gisteravond de eerste Nederlandse première op het film Festival Rotterdam. In het hoofdprogramma werd onder meer de romantische tragedie 'Leaving Las Vegas' van Mike Figgis vertoond.

Vanavond zijn op het Filmfestival onder meer de premières van 'Kids' van Larry Clark, 'Flirt' van Hal Hartley, en 'Georgia' van Ulu Grosbard.

ROTTERDAM, 26 JAN. Een jungle is het Film Festival Rotterdam al genoemd; een grabbelton en een supermarkt. Maar dat is zelden negatief bedoeld. Het filmaanbod is niet alleen groot, maar ook weldadig gevarieerd: binnen een paar uur waren er gisteren vertoningen van een documentaire over Orson Welles (met zelden vertoonde fragmenten van onafgemaakte films en komische home movies), van een soft-pornofilm van de Japanse cultfilmer Kumashiro Tatsumi, en van de operateske misdaadtragedie Cyclo van de Vietnamees Tran Anh Hung, die in Venetië de Gouden Leeuw won en nu de voorzitter is van de jury van de Tiger Awards. Tussendoor was er nog Dead Man van Jim Jarmusch, een licht-absurdistische western in helder zwart-wit die in Cannes vorig jaar slecht ontvangen werd, maar wemelt van de humoristische scènes en de opvallende acteurs, onder wie Johnny Depp, Robert Mitchum, John Hurt en Iggy Pop.

De nieuwe films van bekende regisseurs - meestal eerder vertoond in Cannes of Venetië en bijna allemaal binnenkort in de Nederlandse bioscopen te zien - zijn opgenomen in het hoofdprogramma; de competitie van het Rotterdams filmfestival is voorbehouden aan beginnende cineasten. Aan de Nederlandse regisseuse Irma Achten bijvoorbeeld, die gisteren haar tweede film, Marie Antoinette is niet dood, voor de Tiger Awards presenteerde.

Marie Antoinette is niet dood is op z'n zachtst gezegd een eigenaardige film. Achten baseerde zich zeer losjes op het levensverhaal van de geguillotineerde koningin, en maakte een film die niet alleen spot met de conventies van het historiedrama maar ook met die van ieder ander filmgenre. De art direction is afwisselend modern en achttiende-eeuws, het verhaal maakt de onverwachtste sprongen, het spel lijkt af en toe bewust houterig, en de toon is nu eens satirisch en dan weer feministisch-moralistisch. Het enige dat de kijker behoedt voor een overdosis ergernis en verveling is het aanstekelijke toneelspel van de Vlaamse actrice Antje de Boeck, die onlangs ook in het funest getitelde Manneken Pis een prachtige rol speelde.

In de dagelijkse talkshow in het Hilton-hotel - 's avonds om tien uur - vertelde De Boeck dat ze wel was geschrokken toen ze het scenario van Marie Antoinette voor het eerst in handen kreeg (“Ik dacht, wat is dit?”), maar dat ze samen met Achten van haar personage een vrouw had gemaakt die vecht tegen de wereld die haar “voortdurend als een prooi ziet”. Achten voegde daaraan toe dat zij met Marie Antoinette is niet dood de parallellen tussen Marie Antoinette en Lady Di heeft willen onderstrepen, maar zelfs dat maakte haar film er achteraf niet helderder op.

Ook regisseur Mike Figgis en de hoofdrolspeelster uit zijn nieuwe film Leaving Las Vegas, Elizabeth Shue, maakten gisteren hun opwachting in de festivaltalkshow. Onderwerp van gesprek was het maken van een onafhankelijke low-budgetfilm. Figgis vertelde hoe hij geleurd had met het script voor Leaving Las Vegas, een romantische tragedie over de liefde tussen een suïcidale alcoholist en een prostituée in Las Vegas. De film kon pas gemaakt worden toen Nicholas Cage voor een vijftigste van zijn normale gage de mannelijke hoofdrol op zich nam. Cage's beheerst-liederlijk acteren is het hoogtepunt van de film, die bij tijd en wijle wel erg gedragen en gewild maudit is. Dat laatste vond Figgis trouwens wel meevallen; hij had, zei hij, zijn scenario gebaseerd op een autobiografische roman van de als dronkaard gestorven John O'Brien, maar hij had de zwartste gedeelten eruit gelaten - “otherwise the film would have been unwatcheable.”