Parlement Z-Afrika haalt vaders apartheid van de muur

KAAPSTAD, 24 JAN. Tot politici omgebouwde vrijheidsstrijders kunnen zich vanaf heden wat meer ontspannen door de wandelgangen en restaurants van het Zuidafrikaanse parlement bewegen. Ze worden vanaf de wanden niet langer aangestaard door de wettenmakers die hen tot tweederangsburgers degradeerden en de ministers die hen in gevangenissen lieten opsluiten.

Gisteren begon de opruiming van vijfhonderd schilderijen van Boeregeneraals, Britse gouverneurs en Afrikaner politici uit de koloniale- en apartheidstijd. Bijna twee jaar nadat Zuid-Afrika een democratie werd en het Afrikaans Nationaal Congres de macht overnam, sierden de herinneringen aan een geschiedenis van overheersing en discriminatie nog steeds de wanden van het parlementsgebouw in Kaapstad. Zwarte medewerkers van het parlement en ANC-parlementariërs begroetten de verwijdering van het eerste schilderij met een beschaafd applaus: Alwyn Schlebusch, voorzitter van het parlement tussen 1974 en 1976, kon de kelder in.

In de 'onderhandelde revolutie' die Zuid-Afrika leidde van apartheid naar democratie, hoorde geen beeldenstorm. In tijden van verzoening en nasiebou paste het niet de blanke machthebbers van gisteren te straffen. De generatie politici die aantrad ergerde zich echter mateloos aan de relikwiëen van de apartheid waar zij dagelijks naar moesten kijken. Een levensgroot portret in het restaurant van president P.W. Botha en zijn kabinet ontnam menige parlementariër de eetlust. Dit was geen kunst, maar achterhaald machtsvertoon.

Er was een typisch Zuidafrikaans compromis voor nodig om het blanke volksdeel niet te zeer op de tenen te trappen. De schilderijen worden, in beginsel 'tijdelijk', opgeslagen en schoongemaakt. Dit gebeurt zonder aanzien des persoons - zowel de Boerenpresident Paul Kruger als de liberale strijdster tegen de apartheid Helen Suzman gingen van het haakje. Ze maken voor een half jaar plaats voor de reizende tentoonstelling van de Verenigde Naties, Kunst tegen Apartheid. In de tussentijd moet een parlementaire commissie besluiten wat te doen met de kunstverzameling. Een ANC'er kwam al eens met een voorstel: stop ze in de gevangenis op Robbeneiland, achter tralies.

    • Peter ter Horst