Ongelukssatelliet geeft onderzoekresultaten toch nog vrij

De Russische onbemande onderzoekssatelliet Foton 10 verongelukte afgelopen voorjaar na een zachte landing. De satelliet werd bij zwaar weer door de grondploeg teruggevonden, zodat besloten werd de experimenten niet ter plekke te ontmantelen maar de satelliet eerst per helikopter naar een luchtmachtbasis over te brengen. Tijdens deze helikoptervlucht begon de satelliet zo hevig te slingeren, dat de piloot besloot deze van de kabel los te kappen. Talrijke experimenten aan boord gingen aan gruzelementen.

Wonder boven wonder bleef het ruimte-experiment van prof.dr. Herman van den Ende van de Universiteit van Amsterdam intact. Zijn ruimteproef was bedoeld om te bestuderen in hoeverre de afwezigheid van de zwaartekracht invloed uitoefent op de celdeling van eencellige algen. In andere celtypen zijn hiervoor eerder aanwijzingen gevonden.

Het bijzondere van de onderzochte alg Chlamydomonas monoica is dat de celdeling te synchroniseren is met een licht-donker regime. Allerlei storende neveneffecten kunnen zo worden uitgeschakeld. Bovendien kunnen de cellen van tevoren in een soort winterslaap gebracht worden, waardoor zij ongevoelig zijn voor schokken en versnellingen die een lancering met zich meebrengt.

Zowel de apparatuur alsook de daarin geplaatste cultuurmonsters van Van den Ende zijn nagenoeg intact teruggevonden. Hij heeft de monsters conform de eerdere planning kunnen analyseren. Omdat het experiment al ruim voor de landing was beëindigd en de algen waren gefixeerd, heeft de ruwe landing geen nadelige effecten gehad.

De proef heeft aangetoond dat de alg Chlamydomonas monoica die in de ruimte was gekweekt op een bepaald tijdstip gemiddeld 20 procent groter was dan algen afkomstig van een gelijktijdig en identiek uitgevoerd experiment op aarde. Bovendien was aan het einde van het 72 uur durende experiment het aantal cellen in de ruimtemonsters 30 procent groter dan in het aardse controle-experiment. Ook de bouw van de cellen lijkt te veranderen door het 'uitschakelen' van de zwaartekracht. (NWO)