Mateman geradbraakt in Fokker-debat

DEN HAAG, 25 JAN. Uiteindelijk waren het de Kamerleden Poppe (SP) en Hendriks (Groep Hendriks) die het niet meer aan konden zien. Of de regeringpartijen maar wilden ophouden met het radbraken van CDA'er Mateman, vroegen ze gistermiddag tegen het einde van het debat over de teloorgang van vliegtuigbouwer Fokker.

Maar nee, zei Remkes (VVD), Mateman had de handelswijze van D66-minister Wijers (economische zaken) op de korrel genomen. Dat mocht, maar dan moest hij ook een motie van afkeuring indienen. “Dat doet hij niet en dat neem ik hem kwalijk.” Eerder hadden zijn collega's van PvdA en D66 Van Gelder (“Aan dit soort vaag gedoe hebben wij geen bal.”) en Van Walsem (“U gaat gewoon af.”) de christendemocraat de mantel al uitgeveegd. Mateman had eerder deze week tegen een radioverslaggever aangekondigd dat hij wel met zo'n motie zou komen, maar dat ontkende hij gisteren in het debat.

In het afgelopen weekeinde werd duidelijk dat het Duitse moederbedrijf Daimler Benz het zwaar verlieslijdende Fokker van de hand wilde doen. Van de Nederlandse overheid verlangde het concern een financiële injectie van drie miljard gulden. Nederland weigerde en Fokker was genoodzaakt surséance van betaling aan te vragen. Door die weigering, zo verklaarde Mateman maandag voor de camera van Nova, had Wijers “zijn oranjegevoel” beschadigd. “Ook dat neem ik de minister kwalijk.”

Wat zich precies in de tussenliggende dagen heeft afgespeeld in het hoofd van Mateman of in de CDA-fractie is niet helemaal duidelijk. Feit is dat de Achterhoeker er niet zo 'oerend hard' tegenaan ging als tevoren aangekondigd.

De christendemocraat beschikte ook niet over erg veel munitie. Hij wierp zich op als verdediger van het Fokker-personeel, de bonden en de bedrijfsleiding die toch een fraai 'businessplan' had gemaakt. Hij wapperde met kranteknipsels op het spreekgestoelte. Hij hield D66-afgevaardigde Van Walsem op hoge toon voor dat hij tijdens de onderhandelingen met Daimler Benz zou gezegd hebben dat D66 “geen cent” zou uitgeven aan Fokker. Hij stelde Wijers de vraag hoe het kon dat Dasa-topman in een interview verklaarde dat Nederland geen enkel financieel offer wilde brengen terwijl de minister juist zei dat Nederland een “substantieel bedrag” had genoemd. Maar Mateman ging pivoterend voor de interruptiemicrofoon ten onder toen hem op zijn beurt gevraagd werd of het CDA wél zou hebben toegeven aan de financiële eisen van Dasa. Dat zou het CDA namelijk ook niet gedaan hebben. “Wat een flauwekul,” riep Van Gelder zichtbaar geërgerd vanuit zijn stoel.

Illustratief voor de eenzaamheid waarin Mateman uiteindelijk terecht kwam, was het feit dat het CDA-vak tegen het eind van het debat er verlaten bijlag. Aanvankelijk had een tiental fractiegenoten de bewegingen van hun woordvoerder gadegeslagen, tegen het eind van de middag kon Mateman alleen nog troost zoeken bij zijn collega Hillen.

Mateman werd in korte tijd de derde CDA'er die in het plenaire debat met de regeringspartijen onderuit ging. Voor het kerstreces was het fractieleider Heerma die in een debat met VVD-minister Dijkstal (binnenlandse zaken) over de vrijheid van onderwijs het vel over de oren werd getrokken. Hetzelfde overkwam CDA-politiespecialist Van der Heijden vorige week toen hij D66-minister Sorgdrager (justitie) ervan betichtte de Kamer verkeerd te hebben geïnformeerd over het ontslag van de Amsterdamse procureur-generaal Van Randwijck. Ook hij weigerde in laatste instantie een motie van wantrouwen te dienen. En daarmee bleven zijn aantijgingen in de lucht hangen.

In het schade-rapport dat de CDA-fractie nu zeer waarschijnlijk opmaakt, zal het hen opvallen dat de politieke nederlagen zich voltrekken volgens een vast patroon. Steeds doet de woordvoerder tevoren stevige uitspraken in de media, die in de Kamer geen politiek vervolg krijgen in de vorm van formele afkeuring van het bekritiseerde beleidsonderdeel. En telkens wordt dat feit dan weer keihard teruggespeeld. Vice-fractievoorzitter De Hoop Scheffer ontketende onlangs een interne discussie in het CDA met zijn pleidooi voor een hardere lijn bij het oppositievoeren. Het CDA, moest volgens hem, meer “met de scherpe floret en desnoods met de moker” het regeringsbeleid aan de kaak stellen. De fractie zal nu moeten vaststellen dat zij voorlopig alleen de boemerang hanteert.

    • Frank Vermeulen