Major wil onder voorwaarde IRA tegemoet komen

LONDEN, 25 JAN. De Britse regering is bereid om onder een speciale voorwaarde af te zien van de eis dat het Ierse Republikeinse Leger (IRA) zich moet ontwapenen voordat gesprekken met alle partijen over de politieke toekomst van Noord-Ierland kunnen beginnen. Dat heeft de Britse premier, Major, gisteren in het Lagerhuis verklaard.

De voorwaarde die Major stelt is dat de partijen die banden onderhouden met de terreurorganisaties, hun democratisch mandaat verdienen door mee te doen aan verkiezingen voor een Noordiers congres dat de vredesonderhandelingen moet voeren.

“Het is het één of het ander. Aan de partijen de keuze”, zei Major. Zijn opmerkingen kwamen nadat een internationale commissie gisteren aanbevelingen bekendmaakte om de impasse in het Noordierse vredesproces te doorbreken.

De nationalistische partijen in Noord-Ierland die ijveren voor een verenigd Ierland, reageerden furieus op het Britse voorstel voor verkiezingen. John Hume, de leider van Social Democratic and Labour Party (SDLP), beschuldigde de regering er in het Lagerhuis van dat ze “stemmen probeert te kopen om aan de macht te kunnen blijven”. Hij suggereerde dat het kabinet het op een akkoordje heeft gegooid met de Ulster Unionisten die hebben gepleit voor zo'n gekozen congres. Daarmee zou de regering zich verzekerd hebben van de steun van de Noordierse negenmans-fractie als ze haar krappe meerderheid in het Lagerhuis verliest. Hume zei dat de Britse regering sinds het staakt-het-vuren van het Ierse republikeinse leger (IRA) ruim zeventien maanden geleden, al genoeg tijd heeft verknoeid. Hij eiste dat het centraal overleg in februari zou beginnen.

Gerry Adams, president van Sinn Fein, de politieke vleugel van de IRA, betichtte premier Major van “kwade trouw”. Hij wees erop dat de internationale commissie onder leiding van de Amerikaanse oud-senator George Mitchell gistermorgen had geadviseerd om de eis tot ontwapening, voorafgaand aan centraal overleg, te laten vallen. Adams verweet Major dat hij alleen maar de ene voorwaarde vooraf - ontwapening - door de andere voorwaarde vooraf - meewerken aan een gekozen congres - had vervangen.

De Ierse regering reageerde koel maar niet afwijzend op het Britse plan voor verkiezingen. Ieren en nationalisten staan huiverig tegenover een Noordiers congres omdat Unionisten, die in Noord-Ierland in de meerderheid zijn, vorige versies van een Noordiers parlement altijd hebben gebruikt om de nationalisten te domineren. Volgens Major is dat risico dit keer afwezig omdat het congres geen uitvoerende en wetgevende bevoegdheden krijgt. De verkiezingen zouden alleen dienen als “paspoort” tot het centraal overleg.

    • Dick Wittenberg