Huidbeschadiging door UV ontstaat al na lage dosis van twee minuten

Wie vaak zont heeft na jaren een rimpelige, onregelmatig gepigmenteerde huid die zijn soepelheid kwijt is. De rimpels en inelasticiteit ontstaan door schade aan de huidbouwstenen, de eiwitten collageen en elastine. Bij zeer hoge UV-doses (die zelfs een fanatieke zonaanbidder niet oploopt) worden er genen actief die huidcellen de geprogrammeerde celdood (apoptosis) in sturen. Lang is gedacht dat daarnaast UV-straling de eiwitten direct kapot straalt en zo snelle huidveroudering veroorzaakt.

Maar nu blijkt dat er enzymen zijn die collageen en elastine kapot maken. Dermatologen en pathologen van de University of Michigan Medical School in Ann Arbor, Michigan, vonden dat verschillende collageen- en elastine-afbrekende metalloproteinasen al na twee minuten bestraling met UV-B-straling in menselijke huid actief zijn (Nature, 25 jan). Dat is een UV-dosis die zelfs geen verbranding veroorzaakt op bleke huid die bijna nooit zon heeft gehad. Proteaseconcentraties in belichte bilhuid werden meetbaar na 16 uur en verdwenen na 48 tot 72 uur.

Wat de consequentie van deze snelle enzymatische vernietingingsreactie is, staat nog te bezien. Wellicht veroorzaakt dit snelle proces uiteindelijk de rimpels, maar zeker is het niet omdat er misschien ook een herstelmechanisme werkt.

Waarom de proteases ontstaan is onzeker. Misschien is het een fysiologische reactie op moleculaire schade. Enkele van de waargenomen proteases (collagenase, 92K gelatinase en stromelysine) ontstaan namelijk ook rond wonden en breken dan een deel van de bindweefselmatrix af om wondgenezing te bespoedigen.

Bij dit eerste onderzoek in echte huid (vroeger werden celkweken gebruikt) die werd bestraald met lage doses UV-straling is echter één ding zeker geworden: vitamine-A-zuur (retinoïne), al veel gebruikt om vroegtijdige huidveroudering en rimpels te bestrijden, blokkeert de aanmaak van de proteases die collageen en elastine afbreken.