Crisis Fokker treft duizenden bedrijven

AMSTERDAM, 25 JAN. Meer dan 10.000 bedrijven, particulieren en overheidsinstellingen zijn getroffen door de surséance van betaling van vliegtuigbouwer Fokker. De grootste schuldeiser is grootaandeelhouder DASA, de vliegtuig- en ruimtevaartdochter van Daimler-Benz, die nog 1.367.570.000 gulden te vorderen heeft van Fokker. Dit blijkt uit stukken die Fokker gisteren bij de Amsterdamse rechtbank heeft gedeponeerd.

Afgelopen dinsdag vroeg de directie van Fokker zelf surséance van betaling aan voor de NV Koninklijke Nederlandse Vliegtuigenfabriek Fokker, voor de belangrijkste werkmaatschappij Fokker Aircraft, die de vliegtuigen bouwt, en voor twee papieren holdingmaatschappijen.

Uit de lijst met crediteuren, die is toegevoegd aan het verzoekschrift aan de rechtbank voor de surséance blijkt tevens dat elf huidige en voormalige commissarissen van Fokker, waaronder zes vertegenwoordigers van Daimler-Benz, samen nog 166.000 gulden tegoed hebben. Maandag besloot de raad van commissarissen van Daimler-Benz de financiële garanties voor Fokker, die het bedrijf op de been hielden, met onmiddellijke ingang te kappen.

De lijst met schuldeisers van Fokker is ongeveer twintig centimer hoog en bestaat uit een computer-uitdraai van 2.457 pagina's. De pakken papier zitten in twee dozen die een plaatsje hebben gekregen onder in een van de dossierkasten bij de faillissementsgriffie van de rechtbank.

Op de lijst staan grote en kleine schuldeisers, variërend van leveranciers tot uitzendbureaus en van Daimler-Benz dochter BMW Nederland tot Daimler-Benz dochter Debis Systeemhaus. Ook talrijke werknemers van Fokker, onder wie verschillende directeuren, staan op de lijst. Zo heeft topman B. van Schaik nog 610,75 gulden tegoed, terwijl directeur verkoop B. Dijkhuizen nog 330 gulden moet krijgen en financieel directeur R. Volk 99,99 gulden.

De ingediende verzoekschriften om de surséance vertonen de sporen van de stormachtige ontwikkelingen maandag en dinsdag. Sommige stukken zijn de 22-ste (maandag) gedateerd, andere de 23-ste (dinsdag).

Pagina 23: Fokker-dochters ook de dupe

Op de lijst van schuldeisers komt de juridische adviseur van Fokker, het advocatenkantoor De Brauw Blackstone Westbroek, voor met een rekening van 30.850,91 gulden. KPMG Accountants, die de boeken van Fokker controleert, heeft nog een vordering van 162.384 gulden. BMW Nederland staat op de lijst voor een bedrag van 4.483,41 gulden. Ook andere werkmaatschappijen van Fokker hebben nog geld tegoed, waaronder Fokker Aircraft Services (onderhoudswerk), die ruim 19 miljoen heeft te vorderen.

In totaal heeft Fokker schulden voor een bedrag van 3.183.531.800 gulden, zo blijkt uit een summiere opsomming die bij het verzoek om surséance is gevoegd. In de bedragen op deze lijst zijn overigens het ingelegde kapitaal van de aandeelhouders, waarvan DASA en de Nederlandse overheid de grootste zijn, en de financieringen buiten de bedrijfsbalans niet meegenomen. De belangrijkste leningen buiten de balans zijn ongeveer 800 miljoen gulden van het Nederlands Insituut voor Vliegtuigontwikkeling en Ruimtevaart (NIVR).

Uit de lijst met crediteuren blijkt overigens dat de mammoet kredieten van DASA van bijna 1,4 miljard gulden zijn verstrekt op basis van een leningsovereenkomst die gedateerd is op 28 december vorig jaar. Uit de stukken bij de rechtbank blijkt niet of DASA in ruil voor deze nieuwe of bestaande financieringen extra zekerheden, zoals hypotheken, heeft gekregen voor het geval Fokker niet meer aan zijn financiële verplichtingen zou kunnen voldoen.

Tussen de stukken zit tevens een simpele bedrijfsbalans zonder toelichting die -zo lijkt het- de financiële positie van Fokker per 16 januari 1996 weerspiegelt. Op de balans worden het eigen vermogen, de winst en de meeste leningen opgenomen voor het bedrag van nul gulden. In het pak papier zit ook een winst- en verliesrekening van Fokker Aircraft, de belangrijkste werkmaatschappij, over 1994. In dat jaar leed Fokker Aircraft een verlies uit gewone bedrijfsuitoefening van 844 miljoen gulden. Het netto verlies is echter ruim de helft -bijna 520 miljoen gulden- omdat Fokker in dat jaar nog 427 miljoen gulden ontving van de Rabobank in verband met een pakket verkochte patenten, die Fokker vervolgens van de Rabobank heeft gehuurd.

Na Daimler-Benz zijn anonieme beleggers in obligaties van Fokker de grootste schuldeisers. Zij hebben samen bijna 1,7 miljard gulden te vorderen. Het gaat om drie leningen in guldens (samen ongeveer 600 miljoen gulden) en verder om leningen van samen 1 miljard in D-marken en Zwitserse francs. In de meeste gevallen worden de belangen van de kopers van deze leningen behartigd door trustmaatschappijen. De koersen van de obligaties in Nederlandse guldens zijn gisteren volledig ingestort, omdat de financiële markten niet verwachten dat Fokker nog veel geld zal terugbetalen.

Banken blijken nauwelijks geld aan Fokker te hebben uitgeleend. ABN Amro is de enige grote Nederlandse naam op de lijst, met een bedrag van 1.170.000 gulden. Verder staan er vijf buitenlandse banken bij, waarvan het grootste bedrag is verstrekt door de Duitse Helaba Bank (112 miljoen gulden). De grootste Duitse bank, de Deutsche Bank, die tevens grootaandeelhouder is van Daimler-Benz, komt op de lijst alleen voor met haar Nederlandse dochter, die net als ABN Amro ruim 1 miljoen gulden aan Fokker heeft geleend.