Universiteiten met inspectie in conflict

UTRECHT, 24 JAN. De universiteiten zijn in aanvaring gekomen met de Onderwijsinspectie over de controle op hun plannen voor kwaliteitsverbetering van het onderwijs. De inspectie wil deze 'kwaliteitsmanagementplannen' voor elke opleiding afzonderlijk doorlichten, maar de universiteiten staan alleen controle op hoofdlijnen toe.

Voor de universiteiten is een zo gedetailleerde beoordeling volstrekt onaanvaardbaar, zegt P. de Meijer, rector magnificus van de Universiteit van Amsterdam. Op zijn initiatief wijst de vereniging van universiteiten VSNU de voorgestelde controle van de hand in een brief aan de inspectie. De Meijer: “Het kan niet de verantwoordelijkheid zijn van de minister of de Kamer af te dalen tot de module van elke studierichting. Dat getuigt van detaillisme en dirigisme. Bovendien hebben we al een eigen systeem van kwaliteitscontrole: de visitatiecommissies. Daar komt nu even een nieuw systeempje overheen.”

Het systeem van kwaliteitsplannen en inspectiecontrole is vorig jaar door minister Ritzen (onderwijs) gebruikt om de Tweede Kamer te overtuigen van de collegegeldverhoging van in totaal vijfhonderd gulden. De Kamer achtte een verhoging alleen op zijn plaats als het onderwijs verbeterd zou blijken. Zij vroeg Ritzen daarom heldere toetsingscriteria voor de plannen te ontwikkelen. Vooral het Tweede-Kamerlid Jorritsma (D66) beklemtoonde onderwijsverbetering te willen zien als tegenprestatie voor de collegegeldverhoging. Ze zei veel te voelen voor een systeem dat universiteiten die niet genoeg hebben gedaan, hun collegegeld niet mogen verhogen.

Een inspectiecontrole per opleiding is strijdig, schrijft de VSNU, met de in juni gemaakte afspraken. Toen kwamen de universiteiten, de hogescholen, de studentenorganisaties en minister Ritzen overeen dat de inspectie “in algemene termen rapporteert” over de onderwijskwaliteitsplannen. Maar begin deze maand kondigde de inspectie aan alle omstreeks 800 opleidingsplannen afzonderlijk te gaan toetsen, op zeven criteria en vijfentwintig verschillende aspecten. Tot deze uitgebreidere controle was besloten na overleg met het ministerie, aldus de inspectie in de begeleidende brief.

Voor 1 april moet elke universiteit een onderwijskwaliteitsplan indienen bij minister Ritzen. De plannen moeten het hoger onderwijs 'studeerbaar' maken. Van overheidswege is er een half miljard gulden voor deze verbetering beschikbaar.

De universiteiten vinden niet alleen dat de inspectie eerdere afspraken doorkruist, voor sommige opleidingen komen de eisen van de inspectie te laat. Een woordvoerder van de VSNU: “De meeste universiteiten zijn al zo ver met de plannen gevorderd dat ze geen rekening meer kunnen houden met de criteria.” Volgens de Onderwijsinspectie is er sprake van een 'communicatiestoornis'. De inspectie kan alleen maar “in algemene termen rapporteren”, zegt een woordvoerder, als “elke opleiding afzonderlijk” is bekeken. Dat neemt niet weg dat de inspectie de gegevens voor derden zal anonimiseren, aldus de woordvoerder, “zodat net als in het basisonderwijs de instelling niet te herleiden is”.

    • Wubby Luyendijk