Tolhuis uit Burum naar VS

BURUM, 24 JAN. Het tolhuis uit 1849 in het Friese Burum wordt steen voor steen afgebroken om te herrijzen in het stadje Holland in de Amerikaanse staat Michigan. Vorige week werd de eerste steen symbolisch losgewrikt en in een doos verzonden naar burgemeester Albert Macgeehan, die hem morgenavond aan de gemeenteraad zal tonen.

In Holland wordt op een zestien hectare groot eilandje in de rivier de Makatawa een Noordnederlands terpdorp nagebouwd. In 1963 al werd er een originele Nederlandse windmolen neergezet, die jaarlijks 100.000 toeristen trekt.

Drie Groninger historici en een Friese communicatie-adviseur hebben de stichting Dutch Heritage opgericht om het dorp vol te krijgen met authentieke negentiende-eeuwse of liefst nog oudere gebouwen. Dat gebeurt in samenspraak met een aantal Amerikaanse architecten die al bezig waren met een planologisch masterplan voor Holland (70.000 inwoners, onder wie veel nazaten van Nederlandse immigranten). Het terpdorp, dat zich in het centrum bevindt, zal daar in worden gepast.

Woordvoerder A. de Vries van Dutch Heritage: “De panden die we op het oog hebben zijn vaak gebouwen waarvoor om de een of andere reden een sloopvergunning is aangevraagd. Zo zijn we nu in onderhandeling om twee negentiende-eeuwse Groninger boerderijen, een Gronings fabriekshalletje en een Fries schooltje naar Michigan te krijgen.”

Het tolhuis wordt de komende weken behoedzaam afgebroken en in mei in een container naar de VS verscheept. Het Rijksarchief in Leeuwarden bezit de originele bouwtekeningen nog. Medewerkers van de Technische Universiteit in Delft zetten alle details op kaart, zodat het huis zo authentiek mogelijk kan worden herbouwd. Ook is er een plan een stuk dijk aan te leggen en een kanaal te graven (met sluis) waarin een Fries skûtsje heen en weer zal varen.

Het Nederlandse terpdorp moet binnen vijftien tot twintig jaar volgebouwd zijn. Het ligt in de bedoeling dat de opgebouwde panden daadwerkelijk bewoond zullen worden. Voor het fabriekshalletje is zelfs al belangstelling van de plaatselijke klompenfabrikant.

De Vries heeft vernomen dat er onder de Amerikanen veel animo voor is. “Je woont inderdaad in een soort openluchtmuseum, maar Amerikanen zijn nu eenmaal gek op het oude Nederlandse erfgoed. Holland in Michigan is in 1847 gesticht. Door een grote brand zijn alle houten huizen uit die tijd verwoest. Het oudste gebouw stamt uit het eind van de vorige eeuw, dus hun eigen geschiedenis is daarmee kort.”