Te huur: 'witte' poetsers, strijkers en afwassers

AMSTERDAM, 24 JAN. Martin Schallenberg weet sinds kort hoe hij een overhemd moet strijken. Het blijkt veel minder moeilijk dan hij altijd dacht. Eerst lees je het label. Want stel, je denkt dat het een katoenen overhemd is en het blijkt een zijden hemd van honderdvijftig piek. Dan heb je een probleem. Vervolgens begin je bij het boord, dan de mouwen, de rest volgt vanzelf. Ook van schoonmaakdoekjes, toiletpotten en boodschappenbriefjes kent Schallenberg alle 'ins en outs'.

Schallenberg (46) is een van de veertig medewerkers van De Gast Dienstenwinkel die deze week haar deuren opende in de Amsterdamse binnenstad. Wie geen zin heeft in afwassen, schoonmaken, boodschappen doen, gras maaien of de hond uitlaten, kan hier voor vijftien gulden per uur een 'domestic service' werknemer inhuren. Een koopje, vindt Schallenberg, terwijl hij demonstreert op welke wijze een schoonmaakdoekje dient te worden gehanteerd. “Ik kost misschien een knaak meer per uur dan de 'zwarte' werkster, maar ik drink geen anderhalf uur koffie.”

Martin Schallenberg was drie jaar werkloos voordat hij aan zijn loopbaan als 'domestic worker' begon. Zijn curriculum vitae vermeldt onder meer een postzegel- en munthandel, twee horecabedrijven en véél uitzendbaantjes. Het thuiszitten hing hem zo langzamerhand de keel uit. “Dat lijkt lekker rustig, maar het gaat sneller vervelen dan je denkt. Een werkend mens moet per dag acht uur vullen met 'fun', als werkloze moest ik zestien uur door zien te komen.” Toen Schallenberg hoorde van Melkert-banen, is hij naar het arbeidsbureau gestapt met de mededeling dat zo'n baan hem wel wat leek. Na een selectie annex screening door het arbeidsbureau en de Dienstenwinkel onderging hij een korte cursus hygiëne, veiligheid, ergonomie en sociale vaardigheid (“Ik mag wel de video schoonmaken, maar niet kijken tijdens m'n werk”).

De opening van de Dienstenwinkel, voorlopig een experiment voor twee jaar, vloeit voort uit de CAO voor de schoonmaakbranche die vorig jaar werd afgesloten. Daarin stond dat de sector binnen twee jaar duizend langdurig werklozen aan een baan moest helpen. Een primeur, want voor het eerst werd dienstverlening aan particulieren ondergebracht in een CAO. Tevens werd de aanval geopend op een markt die nu door naar schatting 250.000 'zwarte' werksters wordt bediend.

Pagina: Helft is allochtoon, zeventig pct vrouw

Voor De Gast schoonmaakbedrijven, een van de grotere ondernemingen in de bedrijfstak die zich vooral op overheidsgebouwen en ziekenhuizen richt, waren de CAO, de qua schoonmaakwerk verzadigde kantorenmarkt en de door minister Melkert in het vooruitzicht gestelde subsidie van 18.000 gulden per werknemer aanleiding om met domestic services op de particuliere markt te gaan pionieren. De werknemers - 70 procent is vrouw en iets meer dan de helft is allochtoon - hebben een contract voor 32 uur per week en verdienen circa 1.600 gulden netto per maand.

Sinds het initiatief wereldkundig is gemaakt, staat de telefoon roodgloeiend bij de Dienstenwinkel, aldus directeur H.J.J. Cornelisse, die onder meer staatssecretaris Kohnstamm (binnenlandse zaken) als klant heeft mogen noteren. De belangstelling is zo groot dat Cornelisse overweegt om binnenkort een nieuwe ploeg domestic workers op te leiden. Binnen drie jaar hoopt hij een tiental Dienstenwinkels te hebben geopend in Nederland.

De top-3 van gewenste diensten wordt gevormd door schoonmaakwerk, strijken en boodschappen doen. De werknemer wordt voor minimaal tweeëneenhalf uur ingehuurd. Particulieren die een werk(st)er zoeken voor 3 uur per week of lieden die dreigen om te komen in de rotzooi en hun huis van boven tot beneden willen laten opruimen, kunnen terecht bij de Dienstenwinkel. Wie iemand zoekt voor één uurtje vervelend schrobwerk in de badkamer niet. Het scala aan diensten houdt op als er concurrentie voor de professionele markt dreigt. Zo mag de domestic worker wel een stekkertje aanzetten of een kraanleertje vervangen, maar een volledige bedrading vernieuwen of een kraan installeren gaat te ver. Klanten die om een eenmalige dienst vragen, moeten rekenen op een kort inspectiebezoek. “We laten onze mensen niet werken in totaal vervuilde huizen waar de video aan de grond is vastgegroeid”.

De 'witte' werk(st)er heeft allerlei voordelen, betoogt Cornelisse. Wordt een medewerker ziek of heeft hij vakantie, dan krijgt de klant een vervanger. Van vaste klanten wordt een lijst met gegevens aangelegd: waar staat de strijkplank, hoe werkt de stofzuiger, zodat in noodgevallen snel een andere medewerker kan worden gestuurd. Of de klant net zo makkelijk informele afspraken kan maken als met de 'zwarte' werkster, bijvoorbeeld over andere werktijden, is de vraag. “Dat moet dan wel in het rooster van de werknemer passen”, aldus Cornelisse, “maar we zijn zo flexibel mogelijk.”

Martin Schallenberg is uiterst tevreden met zijn nieuwe bestaan. Een carrière als domestic worker is hem op het lijf geschreven, vindt hij. “Je komt overal en ik stel me graag dienstbaar op.” De opleiding heeft hij als buitengewoon nuttig ervaren. “Ik werk nu efficiënter en professioneler dan iemand die niet opgeleid is voor schoonmaakwerk. Reken maar dat klanten dat voelen.” Tip van Schallenberg: maak deuren altijd van onder naar boven schoon. Dan komt naar beneden druipend schoonmaakmiddel nooit op een droge ondergrond terecht en krijg je geen uitgebeten plekken.

    • Friederike de Raat