'Ontwapening IRA niet nodig voor overleg'

LONDEN, 24 JAN. De Britse regering moet haar eis laten vallen dat de Noordierse terreurorganisaties zich eerst dienen te ontwapenen voordat het overleg over de politieke toekomst van Noord-Ierland van start kan gaan.

Die conclusie heeft vanmorgen in Belfast de internationale commissie getrokken die eind november door de regeringen van Groot-Brittannië en Ierland is ingesteld.

De protestantse partijen in Noord-Ierland hekelden het rapport van de commissie. David Trimble, leider van de Ulster Unionisten, de grootste partij in Noord-Ierland, maakte onmiddellijk duidelijk dat hij niet aan een ronde tafel-conferentie wil meedoen zolang geen begin met ontwapening is gemaakt.

Volgens de commissie is ontwapening vooraf onhaalbaar. Vasthouden aan die eis verlengt alleen maar “de impasse in het Noordierse vredesproces die al veel te lang geduurd heeft”, verklaarde vanmorgen de Amerikaanse ex-senator George Mitchell die voorzitter was van de commissie. Hij waarschuwde dat het vredesproces makkelijk kan afglijden naar de staat van burgeroorlog, zoals die in Noord-Ierland een kwart eeuw bestond vóór het staakt-het-vuren van het Ierse republikeinse leger bijna anderhalf jaar geleden.

Voordat het centraal overleg over een Noordierse vredesregeling kan beginnen, moeten de terreurorganisaties beloven dat ze voorgoed afzien van geweld en dat ze bereid zijn om uiteindelijk mee te werken aan een algehele ontwapening. Ook horen ze zich neer te leggen bij de democratische resultaten van centraal overleg.

De commissie was ingesteld om de patstelling te doorbreken die ontstond door onverenigbare stellingnames van Sinn Fein, de politieke vleugel van de IRA, en de Britse regering. De Britse regering eist een eerste aanzet tot ontwapening vóór centraal politiek overleg kan beginnen. Sinn Fein vindt ontwapening pas aan de orde na afloop van dat overleg. De commissie pleit voor een compromisconstructie: de paramilitairen zouden moeten overwegen om met de ontmanteling van het wapenarsenaal te starten “in de loop” van het overleg.

De commissie had opdracht gekregen om zich alleen over het probleem van de ontwapening te buigen, maar Mitchell onderstreepte gisteren dat vrede in Noord-Ierland “door ontwapening alleen niet kan worden bereikt”. De commissie deed aanbevelingen ter vergroting van het wederzijds vertrouwen van de protestantse en katholieke gemeenschap. Zij is ook voorstander van verkiezingen voor een openbaar lichaam dat zich richt op de constitutionele toekomst van Noord-Ierland, zoals de Unionisten hebben voorgesteld.

    • Dick Wittenberg