Nieuw-Zeelands initiatief ook in Europa succes; 'Echte' kunst te koop alleen voor kinderen

Volwassenen mogen niet binnen op de kunstmanifestatie die op 3 en 4 februari in Rotterdam opent. Jongeren tot 18 jaar kunnen dan werk van gerenommeerde kunstenaars kopen voor de de prijs van een cd.

Muka, kunst voor jongeren, met litho's van oa Fred Cress, Jacques Charlier, Luc Tuymans, Peter Bömmels, Rosemarie Trockel, Lydia Schouten, Martin van Vreden, Pat Hanly en Kura Te Waru Rewiri. Uitsluitend voor kinderen van 5-18 jaar. Za 3 van 11-18u, zo 4 febr van 11-17u. Zo 4 na verkoop van 17-19u ook voor volwassenen. The Darius Foundation, William Boothlaan 13a, Rotterdam. Inl 010-4133566.

ROTTERDAM, 24 JAN. Er is iets grondig fout in de relatie tussen kinderen en kunst. Tot die conclusie kwamen Saskia Baetens van Gils, nu 21 jaar, en haar één jaar oudere zusje Dominiek, zeven jaar geleden. Hun ouders hebben een lithografische drukkerij en atelier in Auckland, Nieuw-Zeeland. “We zagen de hele dag al dat fantastische werk geproduceerd worden”, vertelt Saskia, “en we zeiden: het is niet eerlijk dat wij daar nooit iets van kunnen kopen. Dat kinderen niet kunst verzamelen kunnen. Het is te duur. Het wordt je ook niet voorgelegd. Kinderen houden van Mickey Mouse, denken volwassenen, en daarmee is het afgelopen. Een kind in een galerie wordt als lastpost beschouwd. Mijn moeder zei toen: als jullie dat dan zo erg vinden, dan doen we er toch wat aan!”

Zo onstond bij de in België geboren, naar Nieuw-Zeeland geëmigreerde zussen het plan om speciaal voor kinderen, althans wat de prijs betreft, kunst te laten maken. In samenwerking met hun ouders nodigden ze een aantal in Nieuw-Zeeland en Australië bekende kunstenaars uit om op een formaat van 10 x 20 cm litho's te maken die uitsluitend aan kinderen verkocht mogen worden voor een paar tientjes - ongeveer eentiende van de werkelijke marktwaarde.

Bij de eerste kinderverkoopmiddag, zeven jaar geleden, bleek dat het initiatief, genoemd naar de drukkerij van hun ouders, Muka (een Maori-woord dat onder meer 'dat wat alle mensen samenbrengt' betekent) een succes was. Saskia: “Er stonden rijen kinderen voor de deur.”

Vanaf dat jaar is er ieder jaar een kinderverkoop in de Muka-drukkerij geweest, en er zijn kinderen die inmiddels in de afgelopen jaren een eigen verzameling hebben opgebouwd.

Het succes breidde zich uit, en in de afgelopen jaren werden meer kunstenaars uitgenodigd en mochten ook kinderen in verschillende Australische steden kunst kopen, terwijl hun ouders buiten moesten wachten. Doordat een Deense journalist, op bezoek in Australië, enthousiast raakte, is het project nu ook uitgebreid naar Europa, te weten Denemarken, Duitsland, België en Nederland.

Vorig jaar hebben de zusjes een aantal internationaal bekende kunstenaars uit deze landen, zoals Rosemarie Trockel en Peter Bömmels uit Duitsland, Luc Tuymans uit België, en uit Nederland Bob Negrijn, Lydia Schouten, Ton Slits en Martin van Vreden uitgenodigd om ieder drie litho's aan het project bij te dragen. Zij zijn naar Auckland gereisd om de werken met het kunstenaars/ drukkersechtpaar Frans Baetens en Magda van Gils te maken. Zodoende zijn er nu 27 kunstenaars die samen 72 verschillende litho's voor kinderen gemaakt hebben. Het is een kleurrijke verzameling met grote zorg gedrukte prenten, van volledig abstract tot figuratief, die in een galerie voor hedendaagse kunst niet zou misstaan. Magda van Gils: “We hebben ook plannen om het project naar Amerika uit te breiden. Maar omdat we het er eigenlijk zonder winstoogmerk een beetje bij doen, kost het veel tijd om alles goed op te zetten.”

Saskia en Dominiek, die beide inmiddels studeren (de een aan de kunstacademie, de ander medicijnen) benutten hun zomervakantie om hier in Europa om aan het project te werken. Saskia: “ Bij ons in Nieuw-Zeeland is het nu zomer, vandaar dat we hier kunnen zijn.” In België is het project, net als in Denemarken, de afgelopen maanden enthousiast ontvangen. “We hebben Jan Hoet van het Museum van Hedendaagse Kunst in Gent benaderd, en die vond het meteen een geweldig idee. In Nederland ging het wat moeilijker”, vertelt Magda van Gils. “We hebben Nederlandse musea benaderd of ze mee wilden werken, maar die hielden de boot af. Ze geloofden niet dat we het op non-profit basis deden. En een museum schreef ons dat ze medewerking weigerde omdat het 'discriminatie' was, dat volwassenen geen kunst mochten kopen in dit project.”

Saskia: “Terwijl we dat juist doen om de prijs laag te houden, om het buiten de volwassenen-kunstmarkt te houden. Alleen kinderen van 5 tot 18 jaar mogen binnen. Op die manier kunnen zij kiezen wat ze leuk vinden, zonder dat ze door hun ouders beïnvloed worden. Ze kunnen gewoon eerlijk kiezen wat ze het mooist vinden. Dan blijkt dat vooral jonge kinderen een heel radicale smaak hebben. Als ze wat ouder worden, gaan ze weer voorzichtiger en conservatiever keuzes maken. We plakken tijdens de verkoop-expositie ook de namen van de kunstenaars af. Volwassenen kunnen dus niet tegen hun kind zeggen: hier heb je wat geld, koop een werk van die of die. Zulke speculatie is uitgesloten. Bovendien wordt het werk eigendom van het kind. En er is ook bepaald dat mocht hij of zij het werk ooit willen verkopen, dan moet de helft van de eventuele winst ten goede komen aan de kunstenaar. Want die sponsort dit project ook, door zo goedkoop deze kunstwerken te maken.”

Via de Maastrichtse galeriehoudster Wanda Reiff kwamen de Nieuw-Zeelandse zusjes Baetens terecht bij een nieuwe Rotterdams stichting die 'het maken van en kijken naar kunst' wil stimuleren, de Darius Foundation. In hun ruimte aan de William Boothlaan in Rotterdam wordt 3 en 4 februari de verkoop expositie met de litho's voor kinderen gehouden. Vanaf vandaag mogen ook scholen en kinderziekenhuizen tegen de kinderprijs werk kopen op de expositie, op voorwaarde dat kinderen (maximaal 50 kinderen per groep) het werk uitzoeken. “Op aanraden van Jan Hoet hebben we twee nieuwe dingen ingevoerd. Alle kinderen die komen kijken krijgen een groen stickertje, dat ze mogen plakken bij het werk dat ze het mooiste vinden. Als ze het willen kopen, vervangen we het door een rood stickertje”, zegt Saskia. “En op de laatste dag, op 4 februari, mogen na de verkoop, van vijf tot zeven 's middags de ouders ook binnen komen kijken. Dan zijn ook de namen van de kunstenaars te lezen. Maar voor die tijd moeten op beide verkoopdagen de ouders aan de overkant in het RO-theater wachten op hun kind.” Anders dan in Nieuw-Zeeland krijgen de kinderen hun gekochte kunstwerk niet direct mee, maar krijgen het binnen enkele weken toegestuurd. Muka wil de komende jaren in Nederland regelmatig de steeds uitbreidende expositie litho's tonen, zodat kinderen een heuse verzameling kunnen aanleggen.

    • Paul Steenhuis