Een vijand van het chagrijn

Zintuigen zijn de voetjes van de ziel. Regie: Brigit Hillenius. In: Desmet, Amsterdam

'Een vijand van het chagrijn' noemde Midas Dekkers hem ooit, en Leo Vroman zag hem als 'iemand van veertien die een beetje ouder was geworden'. Dick Hillenius (1927-1987) was een bioloog met een voorliefde voor amfibieën, en een schrijver die in zijn gedichten en essays verbindingen legde tussen wetenschap en cultuur. Maar vóór alles was hij een enthousiasmerend figuur die, zoals de bioloog Tijs Goldschmidt anderhalve week geleden in het Cultureel Supplement duidelijk maakte, diepe indruk maakte op iedereen die ook maar enigszins in het gedrag van mensen en dieren geïnteresseerd was.

Hillenius' dochter Brigit, voornamelijk bekend als cameravrouw van onder anderen Paula van der Oest, wijdde haar eerste lange documentaire aan haar vader. In Zintuigen zijn de voetjes van de ziel interviewt ze vier mensen die hem goed kenden: zijn vrouw, zijn broer, een vriend (de schrijver-bioloog Leo Vroman) en een collega die samen met hem veldonderzoek deed in de Sierra Nevada, waar Hillenius een later naar hem vernoemde vroedmeesterpad (de Alytes dickhillenii) ontdekte. De interviews worden afgewisseld met voorgelezen gedichten van Hillenius en met beelden van een reis die Brigit Hillenius in het voetspoor van haar reisverslaafde vader door Madagascar maakte.

Zintuigen zijn de voetjes van de ziel is een zeer persoonlijk document geworden, met een aantal mooie momenten, bijvoorbeeld wanneer Brigit Hillenius in een door haar vader beschreven regenwoud staat en constateert dat het haar niets doet, nu haar vader er niet is om zoals vroeger het bos van enthousiast commentaar te voorzien. Het is niet een film waaruit je veel te weten komt over het unieke van Hillenius als literair-cultureel angehauchte bioloog, of over de invloed die hij heeft uitgeoefend op jongere schrijver-biologen als Dekkers, Goldschmidt of Maarten 't Hart. Voor een generatie die Hillenius alleen van naam kent, is Zintuigen zijn de voetjes van de ziel dan ook weinig interessant - een vakkundig gemaakte film-voorvrienden-en-kennissen over een man die, op grond van zijn rol in het intellectuele leven van de jaren zestig en zeventig, een veel breder portret verdient.