DASA: Wij hebben onze plicht gedaan

STUTTGART, 24 JAN. Elkaar de 'zwarte Piet' toespelen? Dr. Manfred Bischoff, DASA's bestuursvoorzitter, schudde gisteren in het hoofdkwartier van Daimler Benz in Stuttgart wat mismoedig het hoofd. “Ik ben ertegen elkaar de schuld te geven. Ook wij hebben veel energie en emotie in Fokker gestoken. Ook wij hebben moeite te geloven dat het echt afgelopen is.”

Niettemin vuurde Bischoff gisteren tijdens een gesprek met enkele Nederlandse journalisten in Stuttgart scherp terug toen hij werd geconfronteerd met enkele pittige punten van kritiek van zijn tegenspelers Maljers en Wijers.

Op het verwijt van de Nederlandse onderhandelaar en voormalig Unilever-topman Floris Maljers dat die in zijn lange zakelijke leven nog nimmer onderhandelde met een tegenpartij die zo rigide en 'onbeweeglijk' was als Daimler Benz/DASA, zei Bischoff: “Laten we de feiten onder ogen zien. Sinds 1993 hebben wij Fokkers eigen vermogen met 1,1 miljard gulden versterkt, voor 1 miljard garanties ten behoeve van Fokker verstrekt en voor ruim 1,5 miljard in overbruggingskredieten gestoken. In onze gesprekken met professor Maljers hebben wij ons bereid getoond nog eens 1 miljard in Fokkers eigen vermogen te steken, op voorwaarde dat de Nederlandse regering dan 1,3 miljard zou bijdragen. Den Haag heeft ons voorstel maandenlang laten liggen. En wat professor Maljers ons bood was einfach Null. Wij hielden dat voor blufpoker.”

Volgens Manfred Bischoff kwam pas voor het eerst beweging in het Nederlandse kamp toen premier Kok afgelopen vrijdagavond aan het overleg deelnam. “Hij zei ons: de Nederlandse regering komt in beweging als u ook in beweging komt. Maar er gebeurde vervolgens niets.”

Hoewel vanuit Den Haag duidelijk is gesuggereerd dat er die avond van Nederlandse zijde zo'n 300 miljoen gulden extra is geboden, zegt Bischoff op besliste toon: “Er is die avond geen concreet bedrag genoemd en 300 miljoen zou sowieso ontoereikend zijn geweest.”

De bestuursvoorzitter van Dasa houdt er rekening mee dat het Nederlands-Duitse overleg is gehinderd door stijlverschillen. “Als wij iets bieden, dan doen we dat niet met de gedachte in het achterhoofd dat we uiteindelijk op ongeveer de helft zullen uitkomen. Wij menen het gewoon. Over kleine aanpassingen was natuurlijk best te praten, maar de hoofdlijnen stonden wat ons betreft vast. Men had in Holland ervaring genoeg met ons om dat te kunnen weten. Oud-minister Andriessen en zijn topambtenaar Van der Harst hadden kunnen uitleggen dat het woord van Schrempp en Bischoff geldt.”

De Nederlandse onderhandelaar Maljers heeft ook geklaagd dat DASA-topman Bischoff aanvankelijk niet eens met hem wilde praten. “Herr doktor Maljers is een zeer ervaren onderhandelaar en een echte gentleman”, kaatst Bischoff behoedzaam terug. “Maar wij hadden gedacht dat het overleg over Fokkers toekomst door minister Wijers zelf zou worden gevoerd. Ik deed dat als hoofd van de andere partij toch ook. Ik wilde dus eerst bij minister Wijers nagaan wat de bevoegdheden van Maljers waren. Toen dat duidelijk werd, hebben wij Maljers met genoegen als onderhandelaar aanvaard.”

Toch blijkt Bischoff weinig te spreken over Maljers suggesties om Fokker vooral te redden door middel van liquiditeitssteun, zodat een sanering van Fokkers negatieve, door 'creatief boekhouden' enigszins vervuilde balans minder urgent zou worden. (Zoals bekend komt 800 miljoen gulden schuld aan de Nederlandse overheid helemaal niet op Fokkers balans voor, terwijl wel voor een fors bedrag 'onderhanden werk' als bezit wordt opgevoerd.)

Bischoff: “Als je op wereldniveau wilt concurreren met grootheden als Boeing en als je lange termijn-stabiliteit nastreeft, moet je gewoon zorgen dat je balans in orde is. Wij hebben onze plicht gedaan door dat te eisen. Als je een negatieve balans hebt, zoals Fokker, wie koopt dan nog vliegtuigen bij je?”

Is Daimler Benz/DASA als grootste schuldeiser van Fokker nog bereid te helpen bij de overleving van levensvatbare onderdelen van het Fokker-concern? “Ik wil herhalen wat bestuursvoorzitter Jürgen Schrempp van Daimler Benz daar deze week over heeft gezegd, namelijk dat er van Daimler geen nieuwe middelen, financieel of materieel, meer naar Fokker gaan. Maar als er verder nog mogelijkheden zijn om te helpen, zullen we dat zeker doen. Wij hebben geen enkele reden ons negatief op te stellen. Het verlies van Fokker is ook voor ons een emotionele zaak.”

Manfred Bischoff noemt het Quatsch om te zeggen dat het Fokker-debâcle weer eens heeft aangetoond dat Nederlanders en Duitsers niet kunnen samenwerken. Op de werkvloer bij Fokker en DASA is zijns inziens het tegendeel gebleken. Waarna Bischoff nog eens een aantal feiten op een rijtje zet waaruit de positieve Duitse 'grondhouding' tegenover Fokker moet blijken. Niet alleen werd vanuit het Duitse kamp de afgelopen jaren voor 3,6 miljard aan kredieten, overbruggingskredieten en kredietgaranties verstrekt, daarnaast gingen Bischoff en zijn chef Schrempp herhaaldelijk persoonlijk op pad om zich voor Fokker in te spannen.

Bischoff: “Die recente order voor vijftien F70 toestellen van Alitalia was er niet gekomen als Schrempp en ik niet persoonlijk naar Italië waren gereisd. Als Daimler Benz hebben wij het moederbedrijf Finmecchanica zelfs compensatie-orders geboden. Ook bij Austrian Airlines hebben wij geïntervenieerd ten behoeve van Fokker.”

Verder wijst hij erop dat leasedochter Debis van Daimler Benz onlangs nog de balans van Fokker verlichtte door 35 vliegtuigen over te nemen. “Die drukken nu op Daimlers balans.”

Daarom had Bischoff het redelijk gevonden als de Nederlandse Staat het grootste deel van Fokkers nieuwe eigen vermogen had gefourneerd. “Ze hadden in Den Haag moeten beseffen dat de luchtvaartindustrie een heel bijzondere nijverheid is die overal ter wereld veel op overheidssteun heeft gedreven en dat nog doet. Wij vinden daarom dat de Nederlandse regering meer over de brug had moeten komen, zeker ook gezien haar eis dat Fokker in Europa's regionale vliegtuigbouw een leidende rol moest blijven spelen.”