Clintons boodschap

PRESIDENT CLINTON bekijkt het van de optimistische kant. In zijn State of the Union-boodschap loofde hij de vooruitgang die de Verenigde Staten boeken en beloofde hij nog meer van het goede. Als de bijna-Republikein, die hij inmiddels noodgedwongen is geworden, trekt hij ten strijde tegen 'big government', de leer dat de federale regering niet de oplossing maar de bron van alle ellende is. Dat er maatschappelijke ontwikkelingen zijn die een regering dan wel niet kan tegenhouden, maar die zij zeker niet heeft gewild, wordt in een dergelijke opstelling gemakkelijk vergeten. Nu er van rechts tot links een anti-regeringsconsensus is ontstaan, zal de aanstaande verkiezingscampagne nauwelijks de opheldering kunnen brengen die Amerika hard nodig heeft.

Het is nog steeds de economie die de Amerikanen parten speelt. In zoverre is er de afgelopen vier jaar niet zoveel veranderd. Wel is duidelijker geworden waar de schoen wringt. De flexibiliteit van de Amerikaanse arbeidsmarkt wordt dikwijls Europa als voorbeeld voorgehouden, en, inderdaad, de werkloosheid staat er als maatschappelijke kwaal niet op de eerste plaats. Hoewel de uitsluiting, de langzamerhand generaties omspannende werkloosheid aan de onderkant van de samenleving, een factor van betekenis is in het chronische karakter van verschillende indringende sociale vraagstukken. Maar electoraal van groter belang is het stagnerende of zelfs teruglopende inkomen van de middenklasse in de voorbije jaren. De ommezwaai van het electoraat van de Democraten naar de Republikeinen in 1994 en de opnieuw te verwachten aantrekkingskracht van onafhankelijken als Ross Perot en buitenstaanders als de rijke uitgever Steve Forbes kunnen hieruit worden verklaard. ALS BELANGRIJKSTE aandachtspunten noemde Clinton gisteren zwangerschap van tieners, onderwijs, de oorlog tegen de misdaad, het milieu, economische zekerheid, politieke hervormingen en handhaving van Amerika's leiderschap in de wereld. President Clinton heeft begrepen dat de VS zich niet een tijdlang kunnen isoleren om orde op zaken te stellen. Het afgelopen jaar heeft zijn regering dan ook een indrukwekkend aantal initiatieven ontwikkeld: van Bosnië tot Haïti, van het Midden-Oosten tot het Koreaanse schiereiland, initiatieven die de lokale spanningen moeten wegnemen en de vrede waarborgen.

Belangrijk minder overtuigend zijn de initiatieven die de president toezegt te zullen ontwikkelen om de negatieve trends op de door hem aangeduide binnenlandse fronten om te buigen. Niet alleen heeft een aantal sociale vraagstukken het presidentiële accent gekregen omdat anders de Republikeinen de vrije hand zouden hebben gehad ze als verkiezingsthema uit te buiten, het spreekt ook niet voor Clinton dat zijn eerste ambtstermijn geen opzienbarende vooruitgang op die terreinen kan laten zien. Bovendien bestaat er een zekere spanning tussen de aangekondigde nieuwe presidentiële daadkracht en de gelijktijdige verguizing van de federale overheid als motor van verandering en aanpassing.

De president is nog steeds in een hevig gevecht gewikkeld met het Congres over de begroting. Zijn boodschap klonk dan ook als fluiten in het donker.