Canadese Bombardier een van de laatste strohalmen Fokker

ROTTERDAM, 24 JAN. Een bedrijf dat prachtige automobielen maakt, moet zich niet storten op de fabricage van vliegtuigen, was een van kernverwijten die voormalig Fokker-topman Frans Swarttouw Daimler-Benz maakte. Maar dat het ook anders kan bewijst Laurent Beaudoin, bestuursvoorzitter van de Canadese onderneming Bombardier, die inmiddels een derde van de Amerikaanse markt voor massatransportmiddelen in handen heeft.

Bombardier vormt een van de laatste strohalmen waaraan het in surséance van betaling verkerende Fokker zich vastklampt om het bedrijf in zijn geheel of in afgeslankte vorm voort te kunnen zetten. Ogenschijnlijk levert een overname van Fokker Bombardier weinig synergie op - de meeste analisten zien weinig heil in een samenwerking Fokker-Bombardier - maar Laurent Beaudoin heeft wel gekkere dingen gedaan in zijn leven.

Zonder de geringste expertise stortte Beaudoin zich halverwege de jaren tachtig op de vliegtuigindustrie. Eerst met de overname van het staatsbedrijf Canadair, een fabriek die slechts één toestel produceerde. Daarom kocht Beaudoin ook het Noordierse Short Brothers in Belfast op. In 1992 nam Bombardier van Boeing de noodlijdende vliegtuigbouwer de Havilland over. Waar Fokker op de overvolle markt voor regionale vliegtuigen wegzakte in een steeds dieper moeras van schulden, slaagde Bombardier er mede door de activiteiten op de niche-markt voor kleinere zakenjets in om de luchtvaart-activiteiten in een mum van tijd winstgevend te maken.

Evenals Daimler-Benz diversificeerde Bombardier in de jaren tachtig massaal de industriële activiteiten. Het dertig jaar geleden opgerichte bedrijf van Joseph-Armand Bombardier (de schoonvader van Beaudoin) transformeerde van een eenvoudige fabriek in sneeuwmobielen in een industrie-conglomeraat met bedrijven voor ondermeer trein- en metrostellen en vliegtuigen. In diverse Europese landen produceert Bombardier onder de naam Eurorail treinstellen. Inmiddels is Bombardier - dat in Saint-Bruno (Quebec) en Montreal haar hoofdzetels heeft - uitgegroeid tot een bedrijf met 37.000 werknemers, dat in 1995 op een omzet van 4,2 miljard Amerikaanse dollar 172 miljoen dollar winst heeft gemaakt. Beaudoin heeft in Canada de reputatie verworven dat alles wat zijn handen aanraken in goud verandert.

Pagina 16: Veel overlap bij Fokker en Bombardier

Of in de plannen van de Canadese 'bedrijvendokter' ook plaats is voor Fokker is echter nog maar zeer de vraag.

De speculaties zijn voornamelijk de wereld in gekomen door de relatie van Fokker met Bombardier-dochter Shorts. De omzet van Shorts is voor 40 procent afhankelijk van Fokker. Bij Shorts staan 1.500 van de 8.000 banen op de tocht wanneer het bedrijf geen vleugels meer kan leveren aan Fokker. Naast vleugels maakt Shorts ook andere vliegtuigonderdelen en raketsystemen.

Beaudoin roept in euforie-stemming dat de omzet en winst van Bombardier de komende vijf jaar zullen moeten verdubbelen. Dat kan alleen via een overname van andere bedrijven.

Vooralsnog ziet Bombardier weinig synergie-voordelen in een eventuele overname van Fokker. Beide bedrijven maken grotendeels dezelfde produkten. De vliegtuigindustrie van Bombardier produceert drie versies van de 'turboprop' Dash 8 van de Havilland met respectievelijk 35, 50 en 70 zitplaatsen. Canadair maakt een regionaal straalvliegtuig, een vijftig zitter die binnenkort wordt aangevuld met een jet die 70 zitplaatsen heeft. Fokker maakt een turboprop (50 zitplaatsen) en twee straalvliegtuigen (70 en 100 zitplaatsen).

“Ik weet dat er bij Fokker al in het verleden lang gestudeerd is op een of andere vorm van samenwerking met Bombardier”, zegt A. Delpeut, algemeen directeur van het Haagse luchtvaartbureau Pegasus. “Maar de produkten liggen dicht bij elkaar. Daarom denk ik dat samenwerking moeilijk wordt.”

    • Marc Serné