Schrempp: Ondernemer maakt fouten

STUTTGART, 23 JAN. “Kort en dramatisch”. Zo betitelde Jürgen E. Schrempp, topman van Daimler-Benz gisteren de bijeenkomst met zijn raad van commissarissen waarin werd besloten de geldkraan voor het Nederlandse Fokker dicht te draaien. Schrempp, vermoeid ogend en volgens eigen zeggen “emotioneel aangeslagen”, wilde na enig aandringen wel toegeven dat hij en Daimler in de hele Fokker-zaak fouten hadden gemaakt. De Daimler-topman, die zelf verantwoordelijk was voor de aankoop van Fokker in 1993: “Wanneer je ondernemer bent, maak je fouten.” Hij zei zich echter te hebben vergist in de marktontwikkelingen, de hevig opgelaaide concurrentiestrijd en de daarmee gepaard gaande prijsdumping. “We hebben achteraf te veel voor Fokker gedaan.”

Maar voor de schuld aan de nu dreigende ondergang van Fokker verwezen Schrempp en DASA-chef dr. Manfred Bischoff duidelijk in de richting van de Nederlandse overheid. Schrempp kon geen enkel begrip opbrengen voor de houding van de Nederlandse regering. “Het valt me zwaar te begrijpen waarom onze partner zo heeft gereageerd.” De Duits-Nederlandse samenwerking binnen Fokker-DASA was volgens de Daimler-topman hervorragend geweest. Fokker (door Schrempp zelf zijn love baby genoemd) was een uitstekend bedrijf, met een zeer goed produkt en een grote naam in de luchtvaartwereld. Daimler en DASA hadden onevenredig veel gedaan voor Fokker, maar er was een grens. Winst heeft bij Daimler-Benz op dit moment de absolute voorrang boven zakenvolume. “Fokker was strategisch een goede aankoop, maar van strategie kun je niet eten.”

Waarom, zo vroeg Schrempp zich af, was de Nederlandse overheid niet bereid meer de helpende hand uit te steken dan ze gedaan heeft? Schrempp noemde het gesprek met premier Kok en minister Wijers van vrijdag jl. “constructief” maar zijn collega Bischoff ventileerde forse kritiek. “De Nederlandse regering heeft nooit een concreet aanbod gedaan om Fokker te helpen redden. Pas vrijdag heeft ze erop gewezen dat ze bereid was tot een bijdrage als ook DASA er substantieel meer geld in wilde stoppen. Maar Den Haag heeft ook toen geen concreet bedrag genoemd.”

Daimler-Benz heeft zijn handen van Fokker afgetrokken en de financiële ondersteuning van de zwaar verliesgevende vliegtuigfabrikant met onmiddellijke ingang gestaakt. Dat het concern daarmee Fokker het faillissement injaagt ontkende Schrepp keihard: “Wij hebben geen besluit over de toekomst van Fokker genomen, daarover beslissen andere organen”, zei hij, doelend op bestuur en commissarissen van Fokker.

Daimler schrijft 2,3 miljard mark af op Fokker. Maar Daimler erkent dat de afwikkeling van Fokker nog eens een kleine miljard mark kan kosten.

Premier Kok maakte afgelopen vrijdag kenbaar dat Daimler-Benz in totaal drie miljard gulden van de Nederlandse regering eiste voor het overlevingsplan van Fokker. Volgens de Duitsers ging het echter in eerste instantie om een bijdrage van 1,3 miljard gulden aan nieuw kapitaal. Verder wilden zij dat de overheid het terugbetalen van de 800 miljoen gulden aan ontwikkelingskredieten afhankelijk zou maken van de toekomstige winstgevendheid van Fokker. Het zou volgens Daimler en DASA niet om kwijtschelding gaan.

Ook eiste Daimler-Benz nieuwe ontwikkelingskredieten, in totaal (gespreid over zes jaar) maximaal 900 miljoen. Bischoff vond zijn financieringseis niet buitensporig hoog. Dat soort bedragen zijn normaal als een land hoogwaardige technologie op de been wil houden. “Maar dat bedrag heeft de Nederlandse regering ten onrechte ook in haar berekeningen ingevlochten. Het ging alleen om de 1,3 miljard gulden nieuw kapitaal”, aldus Bischoff.

De Duitsers houden hun aandelen Fokker Holding (78 procent) voorlopig vast, zei Bischoff desgevraagd. “We moeten kijken hoe het proces bij Fokker verder afloopt”, reageerde Schrempp op de vraag of hij nog een toekomst voor het bedrijf zag. “Er moet hoe dan ook Europese samenwerking komen bij de bouw van regionale vliegtuigen maar die coöperatie schijnt op dit moment niet te realiseren.”

    • Ben Greif