'President Colombia wist van donatie drugskartel'

MEXICO-STAD, 23 JAN. President Ernesto Samper van Colombia was op de hoogte van de donaties van het Cali-drugskartel aan zijn verkiezingscampagne in 1994. Dat heeft oud-campagneleider Fernando Botero gisteren gezegd.

Botero, tot augustus minister van defensie, zit momenteel in voorarrest in verband met zijn vermeende rol in de affaire. Door de opmerkingen van Botero is het politieke schandaal rond Samper weer opgerakeld.

Samper heeft, sinds het schandaal vorig jaar juli lostbarstte, altijd volgehouden dat, als de drugsmafia al geld in zijn campagne heeft gestoken, dat toch zeker zonder zijn medeweten is gebeurd. In een rechtstreekse televisie-uitzending zei de president gisteren dat “Botero liegt om zichzelf vrij te pleiten”. Samper herhaalde dat hij niet zal aftreden.

De beschuldigingen tegen Samper werden voor het eerst geuit kort na diens verkiezingszege in mei 1994. Zijn verslagen rivaal, de Conservatieve oud-burgemeester van Bogotá, Andrés Pastrana, kwam toen op de proppen met geluidscassettes waaruit bleek dat de Liberale presidentscampagne mede was gefinancierd met geld van het Cali-kartel. Vorig jaar juli uitte de oud-penningmeester van Sampers campagne, Santiago Medina, harde beschuldigingen aan het adres van Samper en Botero. Botero trad daarop af als minister van defensie en werd in voorarrest genomen wegens zijn vermeende aandeel in de zaak. De afgelopen maanden heeft Botero de president steeds de hand boven het hoofd gehouden.

Gisteren veranderde dat allemaal. In de bekentenis tegenover de openbare aanklager Valdivieso en in vraaggesprekken met twee televisieprogramma's zei Botero dat Samper wel degelijk wist van de drugsgelden voor zijn campagne. “Het is de waarheid. Hij is er zeer ernstig bij betrokken”, zei Botero gisteren in een vraaggesprek met het nieuwsprogramma CMI. Botero zei niets te hebben losgelaten bij eerdere gelegenheden, omdat “ik dacht dat het rampzalig voor het land zou zijn om de regering te laten vallen of te destabiliseren”. “Uiteindelijk”, aldus Botero, “besefte ik dat de enige remedie tegen deze kanker [de politieke crisis die door het schandaal veroorzaakt is, red.] de waarheid is”. In Bogotá wordt aangenomen dat de reden voor Botero om zijn lange stilzwijgen nu te doorbreken, ligt in diens angst om als zondebok te worden aangewezen voor het schandaal.

Velen binnen en buiten Colombia nemen aan dat Samper heeft afgeweten van het drugsgeld in zijn campagne, die, nadat een tweede ronde noodzakelijk geworden was, in ernstige financiële moeilijkheden verkeerde. Een hooggeplaatste Colombiaanse drugsbestrijder zei in oktober vorig jaar zelfs in een vraaggesprek met deze krant dat “Samper sinds de jaren tachtig op de loonlijst van het Cali-kartel staat”. Maar aan harde bewijzen tegen de president heeft het altijd ontbroken. Ook nu gaat het alleen om getuigenverklaringen, hoewel Botero als belangrijkste medewerker en intieme vriend van Samper wel een goedingelichte bron zou kunnen zijn.

Nog vorige maand staakte een speciale onderzoekscommissie van het Colombiaanse parlement een onderzoek naar de betrokkenheid van de president bij de ontvangst van drugsgelden voor zijn verkiezingscampagne. Volgens de commissie, waarvan een meerderheid bestond uit leden van de Liberale Partij waartoe ook Samper behoort en van wie enkelen zelf ook onder verdenking staan van drugscorruptie, was er onvoldoende bewijs om verder onderzoek te rechtvaardigen. Samper had zelf om het parlementaire onderzoek gevraagd.

Bepalend voor het lot van de Colombiaanse president is de houding van diens eigen Liberale Partij. De partij heeft zich in het verleden altijd vierkant achter Samper opgesteld. Mocht Samper aftreden, dan neemt vice-president Humberto de la Calle het presidentschap over. Deze voormalige running mate van Samper is al geruime tijd gebrouilleerd met de president en fungeert als Colombia's ambassadeur in Madrid. Volgens Botero zou De la Calle niets hebben geweten van het drugsgeld in de presidentiële campagne.

De Verenigde Staten hebben nog niet gereageerd op de bekentenis van Botero. Aangenomen wordt dat de VS aanvankelijk een centrale rol hebben gespeeld in het naar buiten brengen van de verdenkingen tegen Samper. De arrestatie van vrijwel de gehele top van het Cali-kartel medio vorig jaar nam bij de VS de indruk weg dat de bestrijding van de drugsmafia in Colombia geen prioriteit was. Maar na het stopzetten van het parlementaire onderzoek naar Samper in december en de ontsnapping van één van de leiders van het Cali-kartel uit een zwaar bewaakte gevangenis in de Colombiaanse hoofdstad, Bogotá, raakten de betrekkingen tussen de VS en Colombia opnieuw verstoord.

Volgende maand zullen regering en Congres in de VS zich buigen over de voortzetting van economische hulp aan Colombia. Washington heeft deze afhankelijk gemaakt van de vooruitgang in de strijd tegen de drugsmafia. Vrijwel alle cocaïne en een groot deel van de heroïne die op de Amerikaanse markt wordt gebracht, is afkomstig uit Colombia.

    • Reinoud Roscam Abbing