Personeel Fokker moet straks stap terug

ROTTERDAM, 22 JAN. Een ondergang van vliegtuigfabrikant Fokker levert het bedrijf niet de hoogste plaats op in de annalen van massa-ontslagen in Nederland. Die positie is gereserveerd voor Philips, dat in het kader van de reorganisatie-operatie Centurion alleen al in 1990 meer dan 10.000 werknemers zonder baan naar huis stuurde. Als bij Fokker het zwaarste faillissementsscenario in werking treedt - en dus geen enkele vestiging blijft doordraaien - zouden bijna 8.000 mensen op zoek moeten naar een nieuwe werkgever.

Of het werkelijk om zoveel werknemers gaat, is nog de vraag. Fokker-topman Van Schaik liet dit weekeinde al doorschemeren dat voor verschillende vestigingen (zoals in Hoogeveen en Woensdrecht) nog andere oplossingen mogelijk zijn. Daarbij zou ook een deel van de werkgelegenheid gered zijn. Schattingen zijn hoogstens speculatief, maar het zou om ongeveer een kwart van het huidige personeelsbestand gaan.

Bij een faillissement zullen de grootste klappen waarschijnlijk vallen bij de produktievestigingen op Schiphol-Oost en Papendrecht. Op die lokaties werken ongeveer 3300 werknemers, waarvan het overgrote deel in de produktie. Voor deze werknemers zijn de arbeidsperspectieven op zich niet slecht. Veel bedrijven in de metaalsector kampen al geruime tijd met een gebrek aan technisch geschoold personeel. Om weer aan de slag te komen, zullen de Fokker-werknemers meestal wel genoegen moeten nemen met een lager salaris. Ook zullen zij vaak alleen op tijdelijke basis ingezet worden.

Voor het management ligt het verhaal niet veel anders. Op het hoofdkantoor van Fokker werken nu 811 mensen, veelal in de hogere functieniveaus. Daarnaast beschikken de zeven vestigingen over een eigen ploeg kaderpersoneel. Hun arbeidsperspectief hangt samen met zaken als opleiding, ervaring en leeftijd. Evenals het produktiepersoneel zal een deel van het Fokker-kaderpersoneel genoegen moeten nemen met tijdelijke contracten en lagere salarissen.

Leeftijd is een steeds belangrijker criterium geworden voor de kans om weer aan de slag te komen. Om bij reorganisaties de arbeidsrust zoveel mogelijk te bewaren, hebben Nederlandse ondernemingen tot voor kort steeds het beleid gevoerd om vooral oudere werknemers af te laten vloeien. Ook bij Fokker, waar de afgelopen jaren verscheidene reorganisatierondes plaatshadden, zijn de werknemers van 55 jaar en ouder als eersten verdwenen. Gevolg daarvan is dat het huidige werknemersbestand relatief jong is. Aan de andere kant heeft het bedrijf de afgelopen jaren nauwelijks mensen aangenomen. Bovendien zijn juist jonge werknemers met goede arbeidsmarktperspectieven de laatste jaren al uit eigen beweging op zoek gegaan naar ander werk.

Totdat de werknemers van Fokker een andere betrekking hebben gevonden, zullen ze zich financieel moeten redden met een WW-uitkering. Die bedraagt 70 procent van het laatstverdiende loon (maximum-loon is 289 gulden per dag). Afhankelijk van het arbeidsverleden krijgen werknemers tussen de 6 en 60 maanden een volledige WW-uitkering. Daarna zakken ze langzaam terug naar het niveau van een bijstandsuitkering (70 procent van het minimumloon).

De Fokker-werknemers die het licht uit mogen doen, zijn aanmerkelijk slechter af dan hun oud-collega's die in eerdere reorganisatierondes gedwongen op straat kwamen te staan. Tussen 1990 en 1995 was het personeelsbestand bij de vliegtuigbouwer al teruggelopen van 14.000 naar bijna 8000. Deze werknemers kregen - op basis van het sociaal plan - een aanvulling op hun WW-uitkering tot netto 100 of 90 procent van het laatst genoten netto inkomen. Die uitkering kregen zij in één keer op hun rekening gestort.

Voor zo'n 600 werknemers is het afwachten of zij nog van deze regeling in het Sociaal Plan gebruik kunnen maken. Officieel maken zij deel uit van de begin vorig jaar ingezette reorganisatieronde, waarbij 1760 arbeidsplaatsen zouden worden geschrapt. Bijna 1200 werknemers zijn in 1995 vertrokken. Een deel is echter blijven werken, omdat Fokker te veel orders had lopen om die werknemers al te kunnen missen. Als Fokker eenmaal failliet is, kunnen deze werknemers geen enkel recht meer doen gelden op de aanvullende uitkering.