Kampioene in het kwadraat juicht een dag te vroeg

HEERENVEEN, 22 JAN. Gunda Niemann juichte zaterdag 24 uur te vroeg. Na 1.500 meter gleed ze over de streep, trok ze haar muts naar beneden en wendde ze haar hoofd naar links. Het elektronische scorebord gaf in rode digitale cijfers twee minuten, vier seconden en vierhonderdste seconde aan. Het publiek joelde uitzinning want de Nederlandse favoriet, Annamarie Thomas, was er in geslaagd om Niemann voor te blijven. Al was het slechts een fractie van een seconde. Opnieuw oogstte Thomas goud. Vrijdag had ze op de 500 meter ook al de gouden medaille voor Niemanns neus weggekaapt.

Tot ieders verrassing gooide Niemann haar armen triomfantelijk in de lucht. Ze verkeerde even in de veronderstelling dat ze op de anderhalve kilometer sneller was dan Thomas. “Nou, mooi niet”, zei de vriendin van Bart Veldkamp lachend. Even later moest Niemann haar tweede opeenvolgende verlies toegeven. In de troostende gedachte dat ze haar rivale uit eigen land, Claudia Pechstein, voor was gebleven.

“Toen ik doorhad dat ik tweede was, bleef ik net als het publiek toch maar juichen”, aldus Niemann, die een groot deel van de Oranje-schare op de tribunes tot haar fans mag rekenen. Zij mag dan in Heerenveen, net als vorig jaar, Annamarie Thomas van de eerste plaats in het eindklassement hebben afgehouden, de Nederlandse toeschouwers behandelen de kampioene in het kwadraat als een unieke sportvrouw. Met veel respect. Ze zwaaien nog nèt niet met de Duitse vlag.

Hoewel Niemann in Thialf op de openingsafstanden genoegen moest nemen met twee zilveren medailles, toonde ze zich weer superieur op de 3.000 en 5.000 meter. Het zou nog “echt spannend” worden, voorspelde ze zaterdagmiddag na afloop van de 1.500 meter, op het moment dat Thomas nog de leiding had in het klassement. Die voorspelde spanning sloeg blijkbaar op de strijd om de tweede en derde plaats, die op de drie en de vijf kilometer beide keren in het voordeel van Pechstein werd beslist. Thomas won brons op de 3.000 meter en op de 5.000 meter eindigde Tonny de Jong als derde, in een persoonlijke recordtijd van 7.31,04.

De Jong won vorig jaar nog brons op de EK, nu kwam ze niet verder dan de vierde plaats. Die lagere klassering zat haar niet echt dwars, omdat het de ijzersterke Pechstein was die ze nu voor zich moest dulden. De Jong was al lang blij dat ze in Thialf ten minste één keer op het podium mocht staan. Met in de ene hand een bos bloemen en in de andere een hand van Claudia Pechstein, haar directe tegenstander op de 5.000 meter, reed ze na de huldiging een ererondje.

Dat De Jong een persoonlijk record reed, was mooi meegenomen, erkende ze na afloop. “Ik was meer met Claudia bezig dan met een p.r.” Carla Zijlstra was de enige van de drie Nederlandse vrouwen die geen rol van betekenis speelde op het EK. Ze werd elfde.

Titelgrossier Niemann, viervoudig wereldkampioene, won in Heerenveen haar zevende Europese kampioenschap. De prolongatie van haar titel was eigenlijk geen moment in gevaar. Al aan de vooravond van het toernooi deed Thomas de weinig gewaagde voorspelling dat Niemann opnieuw Europees kampioen zou worden. Het klonk misschien een beetje vreemd uit de mond van Niemanns grootste concurrente, het getuigde wel realiteitszin. Zelfs na de gewonnen 500 en 1.500 meter maakte Nederlands beste schaatsster zich geen illusie over de Europese titel. Hooguit hoopte ze dat Niemann nog niet helemaal hersteld zou zijn van een operatie aan haar rechterknie. Slechts zes weken nadat een arts het mes in de knie van Niemann had gezet, toonde de Duitse zich echter weer onverslaanbaar. Haar knie was naar eigen zeggen “ganz gemacht”.

Niemann hield Thomas op de 3.000 en 5.000 meter moeiteloos op afstand. Vooral in de slotrit op de 5.000 meter gaapte er een groot gat tussen de Europese nummers één en twee: ruim vijftien seconden. “Eerst moest Annamarie de drie kilometer leren rijden, nu zijn we met de vijf bezig”, zei Krook na afloop van het kampioenschap over de ontwikkeling van Thomas. Zijn 24-jarige pupil maakte even later duidelijk dat ze nog een jaar lang probeert progressie te maken op de 5.000 meter, om zich vervolgens te specialiseren op de 1.000, 1.500 en 3.000 meter.

Waar Rintje Ritsma zich mede door televisiecommercials tot een nationaal sekssymbool heeft ontwikkeld, prikkelt de 24-jarige Annamarie Thomas de zinnen bij mannelijke supporters. De jongens die in Thialf drie dagen lang het doek met het opschrift 'Wij willen Annamarie in lingerie' gespannen hielden, zullen hun wens niet verwezenlijkt zien, maakte Thomas duidelijk. “Ik denk dat ze al genoeg kunnen zien. Mijn wedstrijdpak zit strak genoeg.”